มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์

สรุปโดย AI จากเนื้อหาทั้งเล่ม (๕๐ หัวข้อ) — คลิกเพื่อไปยังหน้าเริ่มต้นของหัวข้อนั้น

1. หน้า ๑–๑๓ กันทรกสูตร ทรงแสดงบุคคล 4 จำพวก (ทรมานตน/ผู้อื่น/ทั้งสอง/ไม่ทรมานใคร) พร้อมพรรณนาตบะเดียรถีย์และพิธีบูชายัญอย่างละเอียด แสดงมรรคปฏิบัติครบถ้วนจนถึงวิชชา 3
2. หน้า ๑๔–๒๑ อัฏฐกนาครสูตร พระอานนท์แสดงธรรม 11 ทางสู่ความหลุดพ้น (ฌาน 4 พรหมวิหาร 4 อรูปฌาน 3) แก่ทสมคฤหบดี เปรียบเหมือนพบขุมทรัพย์ 11 ขุม
3. หน้า ๒๒–๒๙ เสขปฏิปทาสูตร พระอานนท์แสดงปฏิปทาของเสขบุคคลแก่เจ้าศากยะ อุปมาไข่ไก่ที่ลูกไก่เจาะเปลือกออกได้เอง
4. หน้า ๓๐–๔๑ โปตลิยสูตร การตัดขาดโวหารที่แท้จริงในอริยวินัยคือธรรม 8 ประการ พร้อมอุปมากาม 7 ข้อ (ร่างกระดูก คบเพลิงหญ้า ฯลฯ)
5. หน้า ๔๒–๔๕ ชีวกสูตร ทรงอธิบายเนื้อ 3 ประเภทที่ควร/ไม่ควรฉัน และการแผ่พรหมวิหาร 4 ของภิกษุเมื่อรับบิณฑบาต
6. หน้า ๔๖–๖๓ อุปาลิวาทสูตร อุบาลีคฤหบดีถูกส่งไปโต้วาทะเรื่องทัณฑะ 3 (กาย วจี มโน) กลับกลายเป็นเลื่อมใสถึงสรณะ นิครนถ์นาฏบุตรอาเจียนเลือดอุ่นด้วยความโกรธ
7. หน้า ๖๔–๖๙ กุกกุโรวาทสูตร นักบวชผู้ประพฤติวัตรดังโค/ดังสุนัข ไปเกิดเป็นสัตว์นั้นจริงหากทำวัตรบริบูรณ์ ทรงแสดงกรรม 4 ประการ
8. หน้า ๗๐–๗๔ อภัยราชกุมารสูตร ปัญหาสองเงื่อนที่นิครนถ์คิดจะจนมุมพระพุทธเจ้าเรื่องวาจา ทรงแก้ด้วยการจำแนกวาจา 6 ประเภท
9. หน้า ๗๕–๗๙ พหุเวทนิยสูตร เวทนาตรัสได้หลายปริยาย (2,3,5,6,18,36,108) ไม่ควรวิวาทกัน ทรงแสดงลำดับสุขที่ประณีตยิ่งขึ้นจนถึงสัญญาเวทยิตนิโรธ
10. หน้า ๘๐–๑๐๓ อปัณณกสูตร จบคหปติวรรค อปัณณกธรรมหักล้างวาทะข้าศึก 4 คู่ (นัตถิกวาท-อัตถิกวาท ฯลฯ) ด้วยหลักเหตุผลแบบปลอดภัยไว้ก่อน พรรณนาตบะเดียรถีย์และพิธีบูชายัญ
11. หน้า ๑๐๔–๑๑๐ จูฬราหุโลวาทสูตร ทรงสอนพระราหุลด้วยอุปมาน้ำในภาชนะ และหลักพิจารณากรรม 3 (กาย วจี มโน) ก่อน-ขณะ-หลังทำ
12. หน้า ๑๑๑–๑๑๖ มหาราหุโลวาทสูตร ทรงสอนขันธ์ 5 ไม่ใช่ตัวตน ธาตุ 5 และอานาปานสติภาวนา 16 ขั้นอย่างละเอียด
13. หน้า ๑๑๗–๑๒๒ จูฬมาลุงโกฺยวาทสูตร อุปมาบุรุษถูกยิงด้วยลูกศรอาบยาพิษ อธิบายเหตุที่ไม่ทรงพยากรณ์อัพยากตปัญหา 10 ประการ
14. หน้า ๑๒๓–๑๒๘ มหามาลุงโกฺยวาทสูตร โอรัมภาคิยสังโยชน์ 5 และมัคคปฏิปทาละสังโยชน์ด้วยฌาน 4 และอรูปฌาน
15. หน้า ๑๒๙–๑๔๐ ภัททาลิสูตร พระภัททาลิขัดขืนสิกขาบทฉันอาหารหนเดียว ทรงสอนเรื่องการระงับอธิกรณ์และอุปมาม้าอาชาไนย จบด้วยอเสขธรรม 10
16. หน้า ๑๔๑–๑๕๑ ลฑุกิโกปมสูตร อุปมานกมูลไถติดบ่วงเถาวัลย์ vs ช้างต้นสลัดเครื่องผูก และความสุขจากฌานที่ประณีตกว่ากามสุข
17. หน้า ๑๕๒–๑๕๘ จาตุมสูตร ทรงประณามขับไล่ภิกษุ 500 รูปเพราะส่งเสียงดัง อุปมาข้าวกล้าอ่อน/ลูกโคอ่อน และภัย 4 อย่างของผู้บวช
18. หน้า ๑๕๙–๑๖๗ นฬกปานสูตร ตรัสถามกุลบุตรมีชื่อเสียง (พระอนุรุทธะ ภัททิยะ ฯลฯ) เรื่องความยินดีในพรหมจรรย์ และการพยากรณ์สาวกที่ตายแล้ว
19. หน้า ๑๖๘–๑๗๒ โคลิสสานิสูตร พระสารีบุตรสอนธรรมของภิกษุผู้สมาทานอรัญญิกธุดงค์เมื่อมาอยู่ในสงฆ์
20. หน้า ๑๗๓–๑๘๓ กีฏาคิริสูตร จบภิกขุวรรค ทรงสอนเรื่องฉันอาหารมื้อเดียว เวทนา 3 และบุคคล 7 จำพวก (อุภโตภาควิมุต ปัญญาวิมุต ฯลฯ)
21. หน้า ๑๘๔–๑๙๓ จูฬวัจฉโคตตสูตร และอัคคิวัจฉโคตตสูตร ทรงปฏิเสธสัพพัญญุตญาณ แสดงทิฏฐิ 10 ที่ไม่ทรงเห็นด้วย และอุปมาไฟดับไม่มีทิศทางไป
22. หน้า ๑๙๔–๒๐๓ มหาวัจฉโคตตสูตร แสดงจำนวนสาวกที่บรรลุธรรมนับร้อยนับพัน วัจฉโคตตะขอบวชและบรรลุอรหัตผล
23. หน้า ๒๐๔–๒๐๘ ทีฆนขสูตร พระสารีบุตรบรรลุอรหัตผลขณะถวายงานพัด ทรงแสดงทิฏฐิ 3 แบบเรื่อง "ทุกสิ่งควร/ไม่ควร" และความไม่เที่ยงของเวทนา
24. หน้า ๒๐๙–๒๒๑ มาคัณฑิยสูตร อุปมากามเหมือนคนโรคเรื้อนเกาแผล และอุปมาคนตาบอดถูกลวงด้วยผ้าเปื้อนเขม่า พระอุทาน "นิพพานเป็นสุขอย่างยิ่ง"
25. หน้า ๒๒๒–๒๔๐ สันทกสูตร พระอานนท์แสดงลัทธิที่ไม่เป็นโอกาสประพฤติพรหมจรรย์ 4 แบบ และพรหมจรรย์อันเว้นความยินดี 4 แบบที่ไม่มีผลจริงจัง
26. หน้า ๒๔๑–๒๖๒ มหาสกุลุทายิสูตร ทรงปฏิเสธ 5 เหตุที่อุทายิเสนอว่าทำให้สาวกเคารพ แล้วแสดงธรรม 5 ข้อจริง ไล่เรียงจนถึงอภิญญา 6
27. หน้า ๒๖๓–๒๖๙ สมณมุณฑิกสูตร หักล้างนิยามกุศลสมบูรณ์ผิดๆ ที่แม้เด็กอ่อนก็เข้าข่าย แสดงอเสขธรรม 10 ที่แท้จริง
28. หน้า ๒๗๐–๒๘๑ จูฬสกุลุทายิสูตร "โลกมีสุขโดยส่วนเดียว" ต้องอาศัยฌาน 1-4 จึงเข้าถึงได้ แต่ญาณ 3 ประณีตยิ่งกว่า
29. หน้า ๒๘๒–๒๘๗ เวขณสสูตร จบปริพพาชกวรรค อุปมาความงาม 7 ระดับ (หิ่งห้อยถึงพระอาทิตย์เที่ยงวัน) นำสู่การอภิปรายกามคุณ 5
30. หน้า ๒๘๘–๒๙๗ ฆฏิการสูตร ชาดกช่างหม้อฆฏิการะฆราวาสผู้เป็นอนาคามี พระพุทธเจ้าทรงเฉลยว่าทรงเป็นโชติปาลมาณพในชาตินั้น
31. หน้า ๒๙๘–๓๑๕ รัฐปาลสูตร รัฐปาละอดอาหารประท้วงขอบวช กลับบ้านโยมบิดาถูกด่า ปฏิเสธกองเงินทองและอดีตภรรยา แสดงธัมมุทเทส 4
32. หน้า ๓๑๖–๓๒๕ มฆเทวสูตร ประเพณีเห็นผมหงอกแล้วออกบวชของพระเจ้ามฆเทวะ พระเจ้านิมิราชเยือนดาวดึงส์แต่ขอกลับมนุษยโลก
33. หน้า ๓๒๖–๓๓๓ มธุรสูตร พระมหากัจจานะหักล้างความเชื่อวรรณะพราหมณ์ประเสริฐสุด ชี้ว่าทุกวรรณะเสมอกันในกรรม
34. หน้า ๓๓๔–๓๕๐ โพธิราชกุมารสูตร (เริ่ม) คำถาม "สุขถึงได้ด้วยทุกข์" ทรงเล่าการศึกษากับอาฬารดาบส-อุทกดาบส อุปมาไม้สีไฟ 3 ข้อ และเริ่มทุกกรกิริยา
35. หน้า ๓๕๑–๓๕๗ จบโพธิราชกุมารสูตร ทรงบรรลุฌาน 4 และญาณ 3 ท้าวสหัมบดีพรหมอาราธนาธรรม เสด็จโปรดปัญจวัคคีย์
36. หน้า ๓๕๘–๓๖๗ อังคุลิมาลสูตร "เราหยุดแล้ว องคุลิมาล ท่านเล่าจงหยุดเถิด" องคุลิมาลทิ้งอาวุธขอบวชและบรรลุอรหัตผล
37. หน้า ๓๖๘–๓๗๕ ปิยชาติกสูตร "โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ ย่อมเกิดแต่ของที่รัก" พระนางมัลลิกาใช้เหตุผลแบบถามนำให้พระเจ้าปเสนทิโกศลเข้าใจ
38. หน้า ๓๗๖–๓๘๒ พาหิติยสูตร พระอานนท์อธิบายกายวจีมโนสมาจารที่วิญญูชนติเตียนหรือไม่แก่พระเจ้าปเสนทิโกศล
39. หน้า ๓๘๓–๓๙๐ ธรรมเจติยสูตร พระเจ้าปเสนทิโกศลซบพระเศียรจูบพระบาทด้วยความเลื่อมใส สรรเสริญธรรมวินัย 8 ประการเป็น "ธรรมเจดีย์"
40. หน้า ๓๙๑–๔๐๐ กรรณกัตถลสูตร จบราชวรรค ทรงปฏิเสธความเป็นสัพพัญญู ชี้ว่าวรรณะ 4 เสมอกัน และตรัสเรื่องธรรมชาติของเทวดา/พรหม
41. หน้า ๔๐๑–๔๑๓ พรหมายุสูตร พรหมายุพราหมณ์ส่งศิษย์ตรวจมหาปุริสลักษณะ 32 ประการ 7 เดือน ทรงแสดงอิทธาภิสังขารพิสูจน์
42. หน้า ๔๑๔–๔๒๑ เสลสูตร เสลพราหมณ์และศิษย์ 300 คนเข้าเฝ้า ตรวจมหาปุริสลักษณะ แล้วขอบวชบรรลุอรหัตผลภายใน 7 วัน
43. หน้า ๔๒๒–๔๓๒ อัสสลายนสูตร หักล้างวรรณะพราหมณ์ประเสริฐสุดด้วยตรรกะ อุปมาไฟจากไม้ต่างชนิด และลูกผสมม้า-ลา
44. หน้า ๔๓๓–๔๔๔ โฆฏมุขสูตร พระอุเทนแสดงมรรคปฏิบัติสมบูรณ์แก่โฆฏมุขพราหมณ์ ผู้ถึงสรณะแม้พระพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว
45. หน้า ๔๔๕–๔๕๙ จังกีสูตร หักล้างความเชื่อถือคัมภีร์พระเวทที่สืบทอดมา อุปมาแถวคนตาบอดจูงกัน แสดงลำดับธรรมมีอุปการะมาก
46. หน้า ๔๖๐–๔๖๗ เอสุการีสูตร ทรงปฏิเสธหลักการบำเรอ 4 และทรัพย์ 4 ตามวรรณะ อุปมาไฟจากไม้ต่างชนิดให้แสงเท่ากัน
47. หน้า ๔๖๘–๔๘๒ ธนัญชานิสูตร พระสารีบุตรสอนธนัญชานิพราหมณ์เรื่องนรก-เทวดา-พรหมโลก พระพุทธเจ้าทรงติที่ตั้งเขาไว้แค่พรหมโลกชั้นต่ำ
48. หน้า ๔๘๓–๔๙๐ วาเสฏฐสูตร คาถายาวนิยาม "พราหมณ์แท้" ด้วยกรรม/คุณธรรม ไม่ใช่ชาติกำเนิด
49. หน้า ๔๙๑–๕๐๓ สุภสูตร หักล้างธรรม 5 ประการที่พราหมณ์บัญญัติเพื่อบุญ อุปมาคนตาบอดแต่กำเนิด และทางไปพรหมโลกด้วยพรหมวิหาร 4
50. หน้า ๕๐๔–๕๑๘ สคารวสูตร จบพราหมณวรรค จบเล่ม สมณพราหมณ์ 3 จำพวก ทรงเล่าการแสวงหาธรรมกับอาฬารดาบส-อุทกดาบส ทุกกรกิริยา และการตรัสรู้แบบละเอียดที่สุดในพระโอษฐ์เอง