มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์

สรุปโดย AI จากเนื้อหาทั้งเล่ม (๔๗ หัวข้อ) — คลิกเพื่อไปยังหน้าเริ่มต้นของหัวข้อนั้น

1. หน้า ๑–๑๙ เทวทหสูตร โต้วาทะกับนิครนถ์เรื่องกรรมเก่าเป็นเหตุแห่งสุขทุกข์ อุปมาลูกศรอาบยาพิษ แสดงฌาน 4 และวิชชา 3 ว่าความเพียรมีผลจริง
2. หน้า ๒๐–๓๐ ปัญจัตตยสูตร ทรงวิเคราะห์ทิฏฐิของสมณพราหมณ์ที่กำหนดขันธ์ส่วนอดีต-อนาคตว่าล้วนเป็นอุปาทานที่ยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง
3. หน้า ๓๑–๓๖ กินติสูตร ทรงสอนวิธีจัดการเมื่อภิกษุมีความเห็นต่างกันในโพธิปักขิยธรรม 37 และวิธีตักเตือนภิกษุผู้ต้องอาบัติ
4. หน้า ๓๗–๔๖ สามคามสูตร หลังนิครนถ์นาฏบุตรตายและศิษย์แตกแยก ทรงแสดงมูลเหตุแห่งวิวาท 6 อธิกรณ์ 4 อธิกรณสมถะ 7 และสาราณียธรรม 6
5. หน้า ๔๗–๕๖ สุนักขัตตสูตร อุปมาลูกศรอาบยาพิษกับตัณหาและอวิชชา อธิบายกามคุณ 5 และสมาบัติต่างๆ ที่ยังไม่ใช่จุดหมายสูงสุด
6. หน้า ๕๗–๖๑ อาเนญชสัปปายสูตร ปฏิปทาสู่อาเนญชสมาบัติ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ และความต่างของอุเบกขาที่ยึดมั่นกับไม่ยึดมั่น
7. หน้า ๖๒–๖๗ คณกโมคคัลลานสูตร ลำดับการฝึกภิกษุแบบขั้นบันได เปรียบเหมือนการชี้ทางไปเมืองราชคฤห์ที่บางคนเดินถูกบางคนเดินผิด
8. หน้า ๖๘–๗๖ โคปกโมคคัลลานสูตร หลังพุทธปรินิพพานไม่นาน พระอานนท์อธิบายว่าไม่มีผู้สืบทอดแทนพระพุทธเจ้า แต่ธรรมวินัยเป็นที่พึ่งแทน
9. หน้า ๗๗–๘๔ มหาปุณณมสูตร อธิบายอุปาทานขันธ์ 5 อย่างละเอียดเป็นระบบ ภิกษุ 60 รูปบรรลุอรหัตผลขณะฟังธรรม
10. หน้า ๘๕–๙๐ จูฬปุณณมสูตร จบเทวทหวรรค คุณลักษณะของอสัตบุรุษและสัตบุรุษ พร้อมผลกรรมที่นำไปสู่คติต่างกัน
11. หน้า ๙๑–๙๕ อนุปทสูตร เริ่มอนุปทวรรค ทรงสรรเสริญพระสารีบุตรว่าเห็นแจ้งธรรมตามลำดับบทในฌานและอรูปสมาบัติทุกขั้นอย่างละเอียด
12. หน้า ๙๖–๑๐๔ ฉวิโสธนสูตร วิธีตรวจสอบคำพยากรณ์อรหัตผลของภิกษุผ่านโวหาร 4 อุปาทานขันธ์ 5 และธาตุ 6
13. หน้า ๑๐๕–๑๑๓ สัปปุริสสูตร ความต่างระหว่างธรรมของสัตบุรุษกับอสัตบุรุษ แม้ได้ฌานสมาบัติสูงสุดก็ไม่ควรยกตนข่มผู้อื่น
14. หน้า ๑๑๔–๑๓๒ เสวิตัพพาเสวิตัพพสูตร พระสารีบุตรขยายความสิ่งที่ควรและไม่ควรเสพ ครอบคลุมกายกรรม วจีกรรม มโนกรรม อายตนะ และปัจจัย 4
15. หน้า ๑๓๓–๑๔๐ พหุธาตุกสูตร ความฉลาดในธาตุ 18 ธาตุ 6 หลายชุด ปฏิจจสมุปบาท และฐานะ-อฐานะ 28 ข้อ
16. หน้า ๑๔๑–๑๔๔ อิสิคิลิสูตร ตำนานพระปัจเจกพุทธ 500 องค์ที่เคยอาศัยภูเขาอิสิคิลิ ที่มาของชื่อภูเขา
17. หน้า ๑๔๕–๑๕๑ มหาจัตตารีสกสูตร สัมมาสมาธิของพระอริยะ แสดงอริยมรรคมีองค์ 8 แบบโลกิยะ (สาสวะ) และโลกุตระ (อนาสวะ)
18. หน้า ๑๕๒–๑๖๐ อานาปานสติสูตร อานาปานสติ 16 ขั้น และความเชื่อมโยงที่ทำให้สติปัฏฐาน 4 โพชฌงค์ 7 และวิชชาวิมุตติบริบูรณ์
19. หน้า ๑๖๑–๑๗๑ กายคตาสติสูตร วิธีเจริญกายคตาสติหลายแบบ (อานาปานสติ ปฏิกูลมนสิการ นวสีวถิกา ฌาน 4) พร้อมอานิสงส์ 10 ประการ
20. หน้า ๑๗๒–๑๗๙ สังขารูปปัตติสูตร จบอนุปทวรรค เหตุสำเร็จความปรารถนาไปเกิดเป็นสหายเทวดาและพรหมชั้นต่างๆ ด้วยศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา
21. หน้า ๑๘๐–๑๘๔ จูฬสุญญตสูตร เริ่มสุญญตวรรค การเจริญความว่าง (สุญญตา) เป็นลำดับขั้นจากสัญญาว่าป่าจนถึงอนิมิตตเจโตสมาธิและความหลุดพ้น
22. หน้า ๑๘๕–๑๙๓ มหาสุญญตสูตร โทษของการคลุกคลีเป็นหมู่คณะ วิธีดำรงจิตให้สงบด้วยฌาน และอุปัททวะ 3 ของอาจารย์ ศิษย์ และผู้ประพฤติพรหมจรรย์
23. หน้า ๑๙๔–๒๐๔ อัจฉริยัพภูตธัมมสูตร และพักกุลัตเถรัจฉริยัพภูตสูตร ธรรมอัศจรรย์ 20 ข้อของการประสูติพระโพธิสัตว์ และธรรมอัศจรรย์ของพระพักกุละผู้ไม่เคยเจ็บป่วยตลอด 80 พรรษา
24. หน้า ๒๐๕–๒๑๓ ทันตภูมิสูตร อุปมาการฝึกช้างป่าโดยควาญช้างเทียบกับกระบวนการฝึกภิกษุด้วยสติปัฏฐาน 4 จนถึงฌาน 4 และวิชชา 3
25. หน้า ๒๑๔–๒๒๑ ภูมิชสูตร ความสำเร็จของพรหมจรรย์ขึ้นอยู่กับมรรคมีองค์ 8 ถูกหรือผิด ไม่ใช่ความหวังหรือไม่หวัง พร้อมอุปมา 4 ข้อ
26. หน้า ๒๒๒–๒๒๘ อนุรุทธสูตร ความต่างระหว่างเจโตวิมุติหาประมาณมิได้กับเจโตวิมุติมหัคคตะ และภพเทวดา 4 ระดับตามรัศมี
27. หน้า ๒๒๙–๒๓๙ อุปักกิเลสสูตร ทรงห้ามภิกษุทะเลาะวิวาทที่โกสัมพี แล้วแสดงอุปกิเลส 11 ประการที่ทำให้แสงสว่างและการเห็นรูปหายไปจากสมาธิ
28. หน้า ๒๔๐–๒๕๔ พาลบัณฑิตสูตร ภูมิของคนพาลและบัณฑิต การลงโทษในนรก อุปมาเต่าตาบอดกับทุ่นมีบ่วง และแก้ว 7 ประการของพระเจ้าจักรพรรดิ
29. หน้า ๒๕๕–๒๖๔ เทวทูตสูตร จบสุญญตวรรค เทวทูต 5 (เด็กเกิด คนแก่ คนเจ็บ นักโทษ ซากศพ) และการลงโทษในนรกอย่างละเอียด
30. หน้า ๒๖๕–๒๘๖ ภัทเทกรัตตสูตร 4 สูตร เริ่มวิภังควรรค ไม่คำนึงถึงอดีต ไม่มุ่งหวังอนาคต เห็นแจ้งธรรมในปัจจุบัน แสดงโดยพระพุทธเจ้า พระอานนท์ พระมหากัจจานะ และจันทนเทวบุตร
31. หน้า ๒๘๗–๒๙๒ จูฬกัมมวิภังคสูตร หลักกรรม 14 คู่ปฏิปทาที่อธิบายความแตกต่างของมนุษย์ (อายุ โรค ผิวพรรณ ศักดา โภคะ สกุล ปัญญา)
32. หน้า ๒๙๓–๓๐๐ มหากัมมวิภังคสูตร ความซับซ้อนของกฎแห่งกรรมที่ให้ผลข้ามชาติ แม้สมณพราหมณ์ผู้มีทิพยจักษุก็ยังสรุปเหมารวมผิดพลาดได้
33. หน้า ๓๐๑–๓๐๙ สฬายตนวิภังคสูตร (137) จำแนกอายตนะ 6 คู่ หมวดวิญญาณ ผัสสะ และทางดำเนินของสัตว์ 36
34. หน้า ๓๑๐–๓๑๘ อุทเทสวิภังคสูตร พระมหากัจจานะขยายความอุเทศย่อของพระพุทธเจ้าเรื่องความรู้สึกฟุ้งซ่านและจิตตั้งมั่น
35. หน้า ๓๑๙–๓๒๖ อรณวิภังคสูตร มัชฌิมาปฏิปทาไม่เอียงสุดโต่ง พร้อมหลักปฏิบัติ 6 ข้อเรื่องคำพูดและการตัดสินความสุข
36. หน้า ๓๒๗–๓๓๖ ธาตุวิภังคสูตร เรื่องปุกกุสาติ กุลบุตรบวชอุทิศพระพุทธเจ้าโดยไม่เคยเห็นพระองค์ ทรงแสดงธาตุ 6 และวิญญาณอันบริสุทธิ์
37. หน้า ๓๓๗–๓๔๑ สัจจวิภังคสูตร พระสารีบุตรแสดงอริยสัจ 4 อย่างละเอียดครบถ้วน หลังทรงแนะนำให้คบพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ
38. หน้า ๓๔๒–๓๔๗ ทักขิณาวิภังคสูตร จบวิภังควรรค ทักษิณาปาฏิปุคคลิก 14 ประการ และความบริสุทธิ์แห่งทักษิณา 4 อย่างตามคุณธรรมของทายก-ปฏิคาหก
39. หน้า ๓๔๘–๓๕๕ อนาถปิณฑิโกวาทสูตร เริ่มสฬายตนวรรค อนาถบิณฑิกเศรษฐีป่วยหนัก พระสารีบุตรแสดงโอวาทไม่ยึดมั่นอายตนะ ท่านถึงแก่กรรมไปเกิดเป็นเทพบุตร
40. หน้า ๓๕๖–๓๖๐ ฉันโนวาทสูตร พระฉันนะป่วยหนักฆ่าตัวตาย พระพุทธเจ้าตรัสว่าไม่ควรถูกตำหนิเพราะไม่ได้ยึดมั่นถือมั่นกายอื่น
41. หน้า ๓๖๑–๓๖๔ ปุณโณวาทสูตร พระปุณณะทูลขอโอวาทก่อนไปโปรดชาวสุนาปรันตะ แสดงความอดทนต่อการถูกทำร้ายทุกระดับ
42. หน้า ๓๖๕–๓๘๐ นันทโกวาทสูตร พระนันทกะสอนภิกษุณี 500 รูปสองวันติดกัน รูปสุดท้ายในบรรดา 500 รูปบรรลุโสดาบัน
43. หน้า ๓๘๑–๓๘๕ จูฬราหุโลวาทสูตร (147) พระพุทธเจ้าทรงเห็นว่าราหุลมีธรรมบ่มวิมุตติแก่กล้าแล้ว จึงสอนอนิจจัง ทุกข์ อนัตตา จนราหุลบรรลุอรหัตผล
44. หน้า ๓๘๖–๓๙๓ ฉฉักกสูตร ธรรมหมวดหก 6 หมวด (อายตนะภายใน-นอก วิญญาณ ผัสสะ เวทนา ตัณหา) ภิกษุ 60 รูปบรรลุอรหัตผลขณะฟังธรรม
45. หน้า ๓๙๔–๓๙๘ สฬายตนวิภังคสูตร (149) ธรรมที่ควรกำหนดรู้ (อุปาทานขันธ์) ควรละ (อวิชชา ภวตัณหา) ควรเจริญ (สมถะวิปัสสนา) และควรทำให้แจ้ง (วิชชาวิมุตติ)
46. หน้า ๓๙๙–๔๐๗ นครวินเทยยสูตร และปิณฑปาตปาริสุทธิสูตร สมณพราหมณ์ที่ควรบูชาคือผู้ปราศจากราคะโทสะโมหะในอายตนะ และเกณฑ์การชำระบิณฑบาตให้บริสุทธิ์ผ่านโพธิปักขิยธรรม 37
47. หน้า ๔๐๘–๔๑๓ อินทริยภาวนาสูตร จบเล่ม ทรงหักล้างว่าการเจริญอินทรีย์คือไม่เห็นไม่ได้ยิน แล้วแสดงการเจริญอินทรีย์ 3 ระดับที่แท้จริงในพระอริยวินัย จบสฬายตนวรรคและจบเล่ม