ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถรคาถา-เถรีคาถา

สรุปโดย AI จากเนื้อหาทั้งเล่ม (๕๔ หัวข้อ) — คลิกเพื่อไปยังหน้าเริ่มต้นของหัวข้อนั้น

1. หน้า ๑–๒๐ วิมานวัตถุ ปิฐวรรคที่ 1 รวมเรื่องวิมาน 17 เรื่องที่พระโมคคัลลานะถามเทพธิดาถึงบุรพกรรม เริ่มจากปิฐวิมาน 4 เรื่องซึ่งถวายตั่งแก่ภิกษุ ต่อด้วยกุญชรวิมานและนาวาวิมาน 3 เรื่องที่ถวายน้ำแก่ภิกษุผู้กระหาย ไปจนถึงสิริมาวิมาน (นางสิริมาหญิงงามเมืองราชคฤห์ผู้ฟังธรรมจนบรรลุโสดาบัน) และอุตตราวิมาน
2. หน้า ๒๑–๓๒ วิมานวัตถุ จิตตลดาวรรคที่ 2 รวม 11 เรื่อง เด่นคือทาสีวิมาน (หญิงทาสีเจริญโพธิปักขิยธรรม 37 นาน 16 ปีจนสำเร็จมรรคผล) อาจามทายิกาวิมาน (หญิงกำพร้าไร้ญาติถวายข้าวตังแด่พระมหากัสสปเถระ มีอานิสงส์มาก) และจัณฑาลิวิมาน (หญิงจัณฑาลถูกแม่โคขวิดตายขณะกราบพระพุทธเจ้า)
3. หน้า ๓๓–๕๖ วิมานวัตถุ ปาริฉัตตกวรรคที่ 3 รวม 10 เรื่องหลัก (ขยายเป็นวิมานย่อยอีกกว่า 20 เรื่อง) มีอุฬารวิมานและอุจฉุวิมาน (ลูกสะใภ้ถูกแม่ผัวทุบตีถึงตายเพราะถวายขนม/ท่อนอ้อยแก่ภิกษุ) คุตติลวิมาน (คุตติลบัณฑิตนักดีดพิณแข่งกับศิษย์มุสิละ แล้วขึ้นสวรรค์ไต่ถามบุรพกรรมเทพธิดาหลายองค์) และทัททัลลวิมาน
4. หน้า ๕๗–๗๓ วิมานวัตถุ มัญชิฏฐกวรรคที่ 4 รวม 12 เรื่อง มีวิหารวิมาน (สหายของนางวิสาขาเพียงอนุโมทนาการสร้างวิหารถวายสงฆ์ก็ได้วิมานใหญ่โต) จตุริตถีวิมาน ปีตวิมานและอุจฉุวิมาน (หญิงถูกโคขวิด/ถูกแม่ผัวขว้างดินตายเพราะถวายของแก่ภิกษุ) และรัชชุมาลาวิมาน (ทาสีถูกทารุณจนคิดผูกคอตาย แต่ได้เห็นพระพุทธเจ้าทรงนั่งเจริญฌานจนใจอ่อนน้อมและบรรลุโสดาบัน)
5. หน้า ๗๔–๙๕ วิมานวัตถุ มหารถวรรคที่ 5 รวม 14 เรื่องวิมานของเทพบุตร เริ่มด้วยมัณฑุกเทวปุตตวิมาน (กบฟังธรรมแล้วถูกคนเลี้ยงโคฆ่าตาย) เรวดีวิมาน (นางเรวดีตระหนี่ด่าว่าพระอริยะถูกยมทูตนำไปนรก) จูฬรถวิมาน (สุชาตราชกุมารบูชาพระบรมสารีริกธาตุ) และมหารถวิมาน (โคบาลเทพบุตรถวายทานแด่พระกัสสปพุทธเจ้า)
6. หน้า ๙๖–๑๐๒ วิมานวัตถุ ปายาสิกวรรคที่ 6 รวม 10 เรื่องวิมานเทพบุตรผู้ถวายข้าวน้ำเป็นทาน ได้แก่ อาคาริยวิมาน (สามีภรรยาถวายข้าวน้ำ) ผลทายกวิมาน (ถวายผลมะม่วง) อุปัสสยทายกวิมาน (ถวายที่พักแก่พระอรหันต์) และอุตตรวิมาน (อดีตเป็นมาณพรับใช้ของพระเจ้าปายาสิ)
7. หน้า ๑๐๓–๑๒๑ วิมานวัตถุ สุนิกขิตตวรรคที่ 7 (จบวิมานวัตถุ) รวม 11 เรื่อง ปิดท้ายวิมานวัตถุ มีกัณฐกวิมาน (พญาม้ากัณฐกะผู้ตามเสด็จออกผนวชแล้วมาเกิดเป็นเทพบุตร) มัฏฐกุณฑลีวิมาน (พราหมณ์โศกเศร้าถึงบุตรตายแล้วได้พบเทพบุตรผู้เป็นบุตรตนมาปลอบใจ) และเสริสสกวิมาน (พระเจ้าปายาสิเกิดเป็นเสริสสกเทพบุตรช่วยพ่อค้าเกวียนที่หลงทางกลางทะเลทราย)
8. หน้า ๑๒๒–๑๓๓ เปตวัตถุ อุรควรรคที่ 1 รวมเรื่องเปรต 12 เรื่องเปิดคัมภีร์เปตวัตถุ เริ่มจากอุปมาพระอรหันต์เหมือนนา (เขตตูปมา) เรื่องเปรตปากหมู-ปากเน่าเพราะพูดคำชั่ว หลักการอุทิศส่วนบุญให้เปรตญาติ (ติโรกุฑฑ) เรื่องหญิงเปรตกินเนื้อบุตรเพราะเคยสบถเท็จเรื่องทำแท้ง และเรื่องบุตรสอนบิดาไม่ให้เศร้าโศกเกินควร
9. หน้า ๑๓๔–๑๖๒ เปตวัตถุ อุพพรีวรรคที่ 2 รวมเรื่องเปรต 13 เรื่อง เริ่มจากพระสารีบุตรโปรดนางเปรตผู้ไม่เคยทำบุญและนางเปรตผู้เคยเป็นมารดาของท่าน เรื่องมัฏฐกุณฑลีเปรต เรื่องฆฏบัณฑิตปลอบพระเจ้ากัณหะมิให้เศร้าโศกถึงพระโอรส เรื่องอังกุรพาณิชผู้ให้ทานมากมายกับอินทกเทพบุตรผู้ให้ทานน้อยแต่ได้ผลมากกว่า ปิดท้ายด้วยเรื่องพระนางอุพพรีคร่ำครวญถึงพระสวามีจนดาบสสอนให้เข้าใจสังสารวัฏแล้วออกบวช
10. หน้า ๑๖๓–๑๗๖ เปตวัตถุ จูฬวรรคที่ 3 รวม 10 เรื่อง เริ่มจากเปรตเปลือยกายผู้เดินเลียบแม่น้ำคงคาไปหาบุญที่ทำไว้ เรื่องพระสานุวาสีเถระถวายสังฆทานอุทิศส่วนบุญช่วยเปรตญาติให้พ้นทุกข์ เรื่องกรรมของเปรตพรานเนื้อ เปรตผู้พิพากษาโกงต้องจิกเนื้อหลังตนเองกิน และเปรตกลิ่นเหม็นเพราะเคยห้ามภรรยาบุตรบูชาพระสถูป
11. หน้า ๑๗๗–๒๐๒ เปตวัตถุ มหาวรรคที่ 4 (จบเปตวัตถุ) รวม 16 เรื่อง สุดท้ายของคัมภีร์เปตวัตถุ เปิดด้วยพระเจ้าอัมพสักขระสนทนากับเทวดาเปรตเรื่องบุรุษถูกเสียบหลาว เรื่องพระเจ้าสุรัฏฐ์ผู้เคยเป็นมิจฉาทิฏฐิได้ฟังธรรมจากนันทิกาเปรตจนกลับใจถือศีล 5 และเรื่องเปรตถูกฆ้อนเหล็กหกหมื่นทุบศีรษะเพราะเคยขว้างก้อนกรวดใส่พระปัจเจกพุทธเจ้าสุเนตตะ ปิดท้ายด้วยการจบคัมภีร์เปตวัตถุทั้งหมด
12. หน้า ๒๐๓–๒๑๒ เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ 1-3 รวมคาถาสุภาษิตของพระเถระ 30 องค์ในวรรคที่ 1-3 เช่น พระสุภูติเถระเปรียบจิตหลุดพ้นดุจกุฎีมุงดีท้าฝน พระมหาโกฏฐิตเถระกล่าวถึงความสงบ พระวนวัจฉเถระชื่นชมภูเขาอันเป็นที่วิเวก และพระอชิตเถระผู้ไม่กลัวความตาย
13. หน้า ๒๑๓–๒๒๑ เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ 4-6 วรรคที่ 4-6 รวม 30 องค์ เช่น พระโปสิยเถระเล่าการหนีออกจากเรือนญาติเพื่อบวช พระสานุเถระปลอบโยมมารดาไม่ให้ร้องไห้ถึงตน พระควัมปติเถระผู้เคยห้ามแม่น้ำสรภูให้หยุดไหลด้วยฤทธิ์ และกลุ่มพระเถระวรรคที่ 6 ผู้กล่าวคาถาแสดงความพร้อมทางจิตใจของผู้บำเพ็ญเพียร
14. หน้า ๒๒๒–๒๓๐ เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ 7-9 วรรคที่ 7-9 รวม 30 องค์ เช่น พระปักขเถระเปรียบสังสารวัฏด้วยเหยี่ยวคาบชิ้นเนื้อ พระอาตุมเถระตัดสินใจบวชก่อนมีบุตรผูกมัด พระหัตถาโรหปุตตเถระเปรียบการฝึกจิตดุจควาญช้างฝึกช้างซับมัน และพระนาคิตเถระยืนยันว่าอริยมรรคมีองค์ 8 เป็นทางเดียวสู่นิพพาน
15. หน้า ๒๓๑–๒๓๙ เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ 10-12 (จบเอกกนิบาต) วรรคที่ 10-12 อันเป็นวรรคสุดท้ายของเอกกนิบาต รวม 30 องค์ เช่น พระขัณฑสุมนเถระเล่าอานิสงส์การถวายดอกไม้ดอกเดียว พระติสสเถระสละภาชนะทองคำมาใช้บาตรดินเผา และพระวัชชีปุตตเถระเตือนพระอานนท์ให้เพ่งฌาน ปิดท้ายด้วยการสรุปว่าเอกกนิบาตมีพระเถระผู้หมดอาสวะรวม 120 องค์
16. หน้า ๒๔๐–๒๔๗ เถรคาถา ทุกนิบาต วรรคที่ 1-2 ทุกนิบาต (คาถา 2 บทต่อองค์) วรรคที่ 1-2 รวม 20 องค์ เช่น พระคังคาตีริยเถระอยู่กระท่อมใบตาล 3 ใบด้วยความสันโดษ พระมหากาฬเถระพิจารณาซากศพหญิงเพื่อละกิเลส พระมหาจุนทะสอนเรื่องการฟังเป็นเหตุให้ปัญญาเจริญ และพระสิริมาเถระว่าด้วยจิตตั้งมั่นไม่หวั่นไหวต่อคำสรรเสริญนินทา
17. หน้า ๒๔๘–๒๕๐ เถรคาถา ทุกนิบาต วรรคที่ 3 วรรคนี้มีพระเถระ 10 องค์ เด่นด้วยพระภัททชิพรรณนาปราสาททองของพระเจ้าปนาทะ พระโสภิตระลึกชาติได้ 500 กัปดุจคืนเดียวด้วยการเจริญสติปัฏฐาน และพระวีตโสกใช้กระจกส่องดูร่างกายจนเห็นเป็นของว่างเปล่าและบรรลุธรรม
18. หน้า ๒๕๑–๒๕๔ เถรคาถา ทุกนิบาต วรรคที่ 4 วรรคนี้มีพระเถระ 10 องค์ พระอุปวาณะกล่าวถวายน้ำร้อนแด่พระพุทธเจ้าผู้ทรงพระประชวรลม พระโสณโปฏิริยปุตตเถระเปล่งวาจาว่าตายในสงครามยังดีกว่าพ่ายแพ้กิเลส และพระกัปปฏกุรเตือนศิษย์มิให้โงกง่วงขณะฟังธรรม
19. หน้า ๒๕๕–๒๕๘ เถรคาถา ทุกนิบาต วรรคที่ 5 (จบทุกนิบาต) วรรคสุดท้ายของทุกนิบาต มีพระเถระ 9 องค์ เปิดด้วยพระกุมารกัสสปะผู้เป็นเลิศแห่งพระสาวกด้านแสดงธรรมไพเราะ พระโมฆราชแสดงความพอใจในผิวพรรณเศร้าหมองแต่จิตผ่องใส ปิดท้ายวรรคและปิดท้ายทุกนิบาตทั้งหมด (รวม 98 คาถา พระเถระ 49 องค์)
20. หน้า ๒๕๙–๒๖๔ เถรคาถา ติกนิบาต (จบติกนิบาต) ติกนิบาต (คาถาเถระละ 3 คาถา) รวมเถระ 16 องค์ เริ่มด้วยพระอังคณิกภารทวาชะผู้เคยบูชาไฟในป่าอย่างผิดทางก่อนพบความสุขที่แท้จริง พระยโสชะสอนเรื่องคุณค่าการอยู่ผู้เดียวดุจพรหม พระอุบาลีสอนภิกษุใหม่ให้คบกัลยาณมิตรและศึกษาวินัย และพระวิมละปิดท้ายด้วยอุปมาเต่าตาบอดเกาะขอนไม้
21. หน้า ๒๖๕–๒๗๐ เถรคาถา จตุกกนิบาต (จบจตุกกนิบาต) จตุกกนิบาต (คาถาเถระละ 4 คาถา) มีเถระ 12 องค์ เด่นด้วยพระนาคสมาละและพระจันทนะที่เห็นหญิงฟ้อนรำ/ภรรยาแต่งกายงามเป็นดังบ่วงมัจจุราชจนเกิดวิปัสสนาบรรลุวิชชา 3 พระราหุละกล่าวถึงความเป็นโอรสพระพุทธเจ้า และพระสัมภูตะสอนเรื่องกาลที่ควรรีบและควรช้า
22. หน้า ๒๗๑–๒๗๗ เถรคาถา ปัญจกนิบาต (จบปัญจกนิบาต) ปัญจกนิบาต (คาถาเถระละ 5 คาถา) มีเถระ 12 องค์ พระราชทัตตะพิจารณาซากศพหญิงในป่าช้าจนคลายกำหนัด พี่น้องพระนทีกัสสปะและพระคยากัสสปะเล่าการเลิกบูชาไฟหันมาบูชาพระพุทธเจ้า และพระวิชิตเสนอุปมาการฝึกจิตดุจฝึกช้างป่า
23. หน้า ๒๗๘–๒๘๖ เถรคาถา ฉักกนิบาต (จบฉักกนิบาต) ฉักกนิบาต (คาถาเถระละ 6 คาถา) มีเถระ 14 องค์ พระอุรุเวลกัสสปะอดีตชฎิลเล่าการละทิ้งลัทธิบูชายัญ พระสัปปทาสเกือบฆ่าตัวตายด้วยมีดโกนเพราะทุกข์จากกามราคะแต่กลับบรรลุอรหัตตผลในขณะนั้น และสามเณรสุมนวัย 7 ขวบเอาชนะพญานาคแล้วบรรลุธรรม
24. หน้า ๒๘๗–๒๙๑ เถรคาถา สัตตกนิบาต (จบสัตตกนิบาต) สัตตกนิบาต (คาถาเถระละ 7 คาถา) มีเถระเพียง 5 องค์ พระสุนทรสมุทตะถูกหญิงแพศยาเกลี้ยกล่อมให้สึกแต่คลายกำหนัดได้ พระภัททะและพระโสปากะต่างได้อุปสมบทตั้งแต่อายุ 7 ปีโดยพระพุทธเจ้าประทานเอง และพระสรภังคเถระกล่าวถึงพระพุทธเจ้า 7 พระองค์ในอดีตที่ทรงแสดงอริยสัจ 4 เป็นทางเดียวกัน
25. หน้า ๒๙๒–๒๙๔ เถรคาถา อัฏฐกนิบาต (จบอัฏฐกนิบาต) พระมหากัจจายนเถระสอนไม่ให้ขวนขวายกิจกรรมมากและให้รู้จักตน พระสิริมิตตเถระย้ำคาถา "ภิกษุใดไม่มักโกรธ ไม่ผูกโกรธไว้" และพระมหาปันถกเถระเล่าความบรรลุธรรมอย่างรวดเร็วหลังเห็นพระศาสดาครั้งแรก
26. หน้า ๒๙๕–๒๙๖ เถรคาถา นวกนิบาต (จบนวกนิบาต) พระภูตเถระรูปเดียวในนิบาตนี้ ภาษิตคาถาสรรเสริญความยินดีในการเจริญวิปัสสนาและเพ่งพิจารณาธรรมท่ามกลางธรรมชาติ ว่าประเสริฐยิ่งกว่าความสุขอื่นใด
27. หน้า ๒๙๗–๓๐๔ เถรคาถา ทสกนิบาต (จบทสกนิบาต) พระกาฬุทายีทูลเชิญพระศาสดาเสด็จกรุงกบิลพัสดุ์ด้วยคาถาพรรณนาฤดูใบไม้ผลิ พระมหากัปปินะสอนอานาปานสติ พระจูฬปันถกะเล่าการบรรลุธรรมจากผ้าเช็ดธุลีและเนรมิตกาย 1000 องค์ และพระอุปเสนวังคันตปุตตะสอนธุดงควัตร
28. หน้า ๓๐๕–๓๐๖ เถรคาถา เอกาทสกนิบาต (จบเอกาทสกนิบาต) พระสังกิจจเถระ (อดีตสามเณร) ตอบอุบาสกผู้ทัดทานไม่ให้อยู่ป่าเปลี่ยวว่าความสงัดวิเวกเป็นที่ต้องการของผู้เจริญฌาน และประกาศความไม่ยินดีในความตายไม่เพลิดเพลินในชีวิต
29. หน้า ๓๐๗–๓๐๙ เถรคาถา ทวาทสกนิบาต (จบทวาทสกนิบาต) พระสีลวเถระสรรเสริญศีลว่าเป็นรากฐานแห่งคุณความดีทั้งปวง ตามด้วยพระสุนีตเถระ อดีตคนเทดอกไม้วรรณะต่ำที่พระศาสดาทรงบวชให้เองและบรรลุวิชชา 3 ในคืนเดียว แสดงหลักว่าความเป็นพราหมณ์แท้อยู่ที่คุณธรรมมิใช่ชาติกำเนิด
30. หน้า ๓๑๐–๓๑๑ เถรคาถา เตรสกนิบาต (จบเตรสกนิบาต) พระโสณโกฬิวิสเถระเล่าการบรรลุธรรมด้วยอุปมาสายพิณที่พระศาสดาทรงสอนเรื่องความพอดีแห่งความเพียร และคาถาเรื่องจิตผู้คงที่ไม่หวั่นไหวดุจภูเขาศิลา
31. หน้า ๓๑๒–๓๑๔ เถรคาถา จุททสกนิบาต (จบจุททสกนิบาต) พระเรวตเถระประกาศเจริญเมตตาไม่มีประมาณและแจ้งการปรินิพพานที่ใกล้เข้ามา ตามด้วยพระโคทัตตเถระอุปมาโคอาชาไนยและมหาสมุทรแสดงคุณของปัญญา
32. หน้า ๓๑๕–๓๑๘ เถรคาถา โสฬสกนิบาต (จบโสฬสกนิบาต) พระอัญญาโกณฑัญญเถระ (ปฐมสาวก) มีคาถาที่ท้าวสักกะตรัสสรรเสริญและคาถาตักเตือนศิษย์ผู้ประมาท ตามด้วยพระอุทายีเถระผูกอุปมาพระพุทธเจ้าเป็น "พญาช้างนาค" และดอกบัวไม่ติดน้ำแทนความไม่ติดโลก
33. หน้า ๓๑๙–๓๒๙ เถรคาถา วีสตินิบาต (1): พระอธิมุตตะ พระปาราสริยะ พระเตลุกานิ พระรัฏฐปาละ พระมาลุงกยปุตตเถระ เปิดวีสตินิบาตด้วยพระอธิมุตตเถระผู้ถูกโจรจับแต่ไม่หวาดกลัวจนโจรเลื่อมใสขอบวช พระปาราสริยะสอนสำรวมอินทรีย์ 6 พระรัฏฐปาลเถระแสดงธรรมแก่พระราชาว่าด้วยความไม่เที่ยงและโทษของกาม และพระมาลุงกยปุตตเถระย้ำคาถาสำรวมอายตนะ 6
34. หน้า ๓๓๐–๓๓๒ เถรคาถา วีสตินิบาต (2): เสลเถรคาถา บทสนทนาเสลพราหมณ์กับพระผู้มีพระภาค: เสลชมมหาปุริสลักษณะทูลเชิญให้ครองราชย์ แต่พระพุทธองค์ตรัสว่าทรงเป็นธรรมราชาอยู่แล้ว เสลพราหมณ์พร้อมศิษย์ 300 คนจึงขอบวชและบรรลุอรหัตภายใน 8 วัน
35. หน้า ๓๓๓–๓๓๔ เถรคาถา วีสตินิบาต (3): ภัททิยกาลิโคธาปุตตเถรคาถา พระภัททิยะ โอรสพระนางกาลิโคธา เปรียบเทียบความสุขในราชสมบัติเดิมกับความสุขแห่งวิเวกหลังออกบวชถือธุดงควัตรหลายข้อ
36. หน้า ๓๓๔–๓๓๗ เถรคาถา วีสตินิบาต (4): องคุลิมาลเถรคาถา บทสนทนา "หยุดแล้ว/ไม่หยุด" ระหว่างองคุลิมาลโจรกับพระพุทธเจ้า การทิ้งอาวุธขอบวช และคาถาสำนึกหลังบรรลุอรหัตต์ เช่น อุปมาพระจันทร์พ้นหมอกและคำอธิษฐานไม่เบียดเบียนผู้ใด
37. หน้า ๓๓๗–๓๓๙ เถรคาถา วีสตินิบาต (5): อนุรุทธเถรคาถา พระอนุรุทธเถระเล่าการสละกามคุณออกบวช ความเป็นเลิศด้านทิพยจักษุ การไม่นอนตลอด 55 ปี เหตุการณ์ทราบวาระปรินิพพานของพระพุทธเจ้าก่อนภิกษุอื่น และการระลึกชาติเป็นพระเจ้าจักรพรรดิและพระอินทร์อย่างละ 7 ชาติ
38. หน้า ๓๔๐–๓๔๓ เถรคาถา วีสตินิบาต (6): ปาราสริยเถรคาถา (จบวีสตินิบาต) พระปาราสริยเถระพรรณนาความเสื่อมถอยของภิกษุในอนาคตเทียบกับภิกษุครั้งพุทธกาล ปิดท้ายด้วยบัญชีสรุปวีสตินิบาต รวมพระเถระ 10 รูป (รวมเสละ ภัททิยะ องคุลิมาล อนุรุทธ ปาราสริยะ) 245 คาถา
39. หน้า ๓๔๔–๓๔๖ เถรคาถา ติงสนิบาต (1): ปุสสเถรคาถา พระปุสสเถระตอบคำถามฤาษีปัณฑรสะ พยากรณ์ความเสื่อมของภิกษุในอนาคต เช่น มักโกรธ ริษยา ยินดีในลาภสักการะ ไม่เคารพผ้ากาสาวะ
40. หน้า ๓๔๖–๓๔๙ เถรคาถา ติงสนิบาต (2): สารีปุตตเถรคาถา พระสารีบุตรเถระประกาศอรหัตผล กล่าวถึงข้อปฏิบัติของภิกษุผู้มักน้อยสันโดษ อุปมาความหลุดพ้นเทียบมหาสมุทรและแผ่นดิน และเหตุการณ์ถูกยักษ์ตีศีรษะขณะเข้าฌานโดยไม่หวั่นไหว
41. หน้า ๓๕๐–๓๕๓ เถรคาถา ติงสนิบาต (3): อานันทเถรคาถา (จบติงสนิบาต) พระอานนทเถระ พหูสูตผู้อุปัฏฐากพระพุทธเจ้า 25 ปี ทรงจำธรรมได้ 84,000 พระธรรมขันธ์ ความเศร้าโศกเมื่อพระสารีบุตรและพระพุทธเจ้าปรินิพพาน ปิดท้ายด้วยสรุปติงสนิบาต 3 รูป (ปุสสะ สารีบุตร อานนท์) รวม 105 คาถา
42. หน้า ๓๕๔–๓๕๗ เถรคาถา จัตตาฬีสนิบาต: มหากัสสปเถรคาถา (จบจัตตาฬีสนิบาต) พระมหากัสสปะเล่าเรื่องบิณฑบาตโปรดคนโรคเรื้อน ความยินดีในธุดงค์และความสงบแห่งป่าเขา ปิดท้ายด้วยคาถาสรรเสริญพระสารีบุตรและพระพุทธเจ้า สรุปจัตตาฬีสนิบาต 40 คาถา (มหากัสสปะรูปเดียว)
43. หน้า ๓๕๘–๓๖๔ เถรคาถา ปัญญาสนิบาต: ตาลปุฏเถรคาถา (จบปัญญาสนิบาต) พระตาลปุฏเถระ (อดีตนักแสดงละคร) ครุ่นคิดถึงวันที่จะได้อยู่ป่าโดดเดี่ยว แล้วโต้ตอบกับ "จิต" ของตนเองยืดยาวเพื่อข่มใจให้มุ่งบำเพ็ญเพียร สรุปปัญญาสนิบาต 55 คาถา (ตาลปุฏะรูปเดียว)
44. หน้า ๓๖๕–๓๗๑ เถรคาถา สัฏฐิกนิบาต: มหาโมคคัลลานเถรคาถา (จบสัฏฐิกนิบาต) พระมหาโมคคัลลานะสอนหญิงแพศยาผู้มาเกี้ยวพาราสีด้วยอสุภกรรมฐาน ปรารภการนิพพานของพระสารีบุตร ทำปราสาทนางวิสาขาให้หวั่นไหวด้วยปลายนิ้วเท้า และคุกคามพญามารที่ป่าเภสกฬาวัน สรุปสัฏฐิกนิบาต 68 คาถา (โมคคัลลานะรูปเดียว)
45. หน้า ๓๗๒–๓๗๗ เถรคาถา มหานิบาต (1): วังคีสเถรคาถา ตอนต้น พระวังคีสเถระข่มใจตนเองเมื่อเกิดกำหนัดเห็นสตรีมาวัด ตักเตือนภิกษุผู้เย่อหยิ่งโดยมีพระอานนท์ช่วยแนะ สรรเสริญวาจาสุภาษิต สรรเสริญพระสารีบุตรผู้แสดงธรรมไพเราะ ชมหมู่สงฆ์วันปวารณา และสรรเสริญพระอัญญาโกณฑัญญะ
46. หน้า ๓๗๘–๓๘๑ เถรคาถา มหานิบาต (2): วังคีสเถรคาถา ตอนปลาย จบเถรคาถา พระวังคีสเถระประกาศคุณธรรมที่ตนบรรลุด้วยคาถา 10 บท แล้วทูลถามพระพุทธเจ้าถึงการปรินิพพานของพระนิโครธกัปปเถระผู้เป็นพระอุปัชฌาย์ พระพุทธองค์ทรงพยากรณ์ว่าท่านตัดตัณหาข้ามพ้นชาติมรณะแล้ว ปิดท้ายด้วยสรุปมหานิบาต 71 คาถา และสรุปทั้งเถรคาถา 264 รูป รวม 1,360 คาถา
47. หน้า ๓๘๒–๓๙๓ เถรีคาถา เอกกนิบาต-ทุกนิบาต-ติกนิบาต (จบทั้งสามนิบาต) รวมคาถาสั้นของพระเถรี 37 รูปในสามนิบาตแรก ส่วนใหญ่เป็นพระพุทธโอวาทสอนสิกขมานา/เถรี เช่น มุตตา ปุณณา ธีรา มิตตา ภัทรา อุปสมา และนันทา รวมถึงคาถาของนางอัฑฒกาสีเถรี นางอุพพิริ (ผู้คร่ำครวญถึงธิดาที่ตายไปจนพระพุทธเจ้าทรงเตือนสติ) และบทโต้มารของนางเสลาเถรีและนางโสมาเถรี
48. หน้า ๓๙๔–๔๐๕ เถรีคาถา จตุกกนิบาต-ปัญจกนิบาต-ฉักกนิบาต (จบทั้งสามนิบาต) จตุกกนิบาตมีคาถาเดียวของนางภัททกาปิลานีเถรี (คู่บารมีพระมหากัสสปะ) ปัญจกนิบาตรวมคาถาของนางสีหาเถรี นางปฏาจาราเถรี (ผู้สูญเสียสามีและบุตรทั้งสองจนบวชและบรรลุอรหัตต์) และนางโสณาเถรี ฉักกนิบาตมีนางเขมาเถรีโต้ตอบมารผู้มาลวงด้วยกามคุณ และพระนางมหาปชาบดีโคตมีเถรีถวายสรรเสริญพระพุทธองค์
49. หน้า ๔๐๖–๔๑๕ เถรีคาถา สัตตกนิบาต-อัฏฐกนิบาต-นวกนิบาต-เอกาทสกนิบาต-ทวาทสกนิบาต (จบห้านิบาต) รวมคาถาโต้ตอบระหว่างมารกับพระเถรีหลายรูป ได้แก่ นางจาลาเถรี นางอุปจาลาเถรี และนางสีสุปจาลาเถรี ผู้ยืนยันไม่หวั่นไหวต่อคำล่อลวงของมาร นวกนิบาตมีคาถาของนางวัฑฒมาตาเถรี เอกาทสกนิบาตมีคาถายาวของนางกีสาโคตมีเถรี ทวาทสกนิบาตมีคาถาของนางอุบลวัณณาเถรี (เอตทัคคะฝ่ายมีฤทธิ์)
50. หน้า ๔๑๖–๔๑๗ เถรีคาถา โสฬสกนิบาต: ปุณณิกาเถรีคาถา บทสนทนาโต้ตอบระหว่างนางปุณณิกาเถรีผู้เป็นทาสีตักน้ำกับพราหมณ์ผู้ลงอาบน้ำในฤดูหนาวด้วยความเชื่อว่าจะล้างบาปได้ นางชี้แจงว่าการอาบน้ำไม่อาจล้างบาปได้จริง ต้องอาศัยไตรสรณคมน์และศีล จนพราหมณ์เลื่อมใสหันมาถือพระรัตนตรัยเป็นสรณะ
51. หน้า ๔๑๘–๔๓๐ เถรีคาถา วีสตินิบาต: อัมพปาลี โรหิณี จาปา สุนทรี สุภากัมมารธีตาเถรีคาถา รวมคาถาสุภาษิตของพระเถรี 5 รูป ได้แก่ นางอัมพปาลีผู้พรรณนาความเสื่อมแห่งสรีระตามวัยชรา นางโรหิณีผู้โต้ตอบกับบิดาถึงคุณธรรมของสมณะจนบิดาเลื่อมใส นางจาปาผู้เกลี้ยกล่อมอดีตสามี (พระอุปกะ) ให้กลับมาครองเรือนแต่ไม่สำเร็จ นางสุนทรีผู้ออกบวชตามรอยบิดามารดาจนบรรลุอรหัตต์ และนางสุภากัมมารธีตาผู้แสดงโทษของกามและเงินทองแก่หมู่ญาติ
52. หน้า ๔๓๑–๔๓๔ เถรีคาถา ติงสนิบาต: สุภาชีวกัมพวนิกาเถรีคาถา เรื่องราวอันโด่งดังของพระสุภาเถรีผู้ถูกนักเลงเจ้าชู้ขวางทางในสวนอัมพวันของหมอชีวก นางแสดงธรรมเรื่องความไม่เที่ยงของร่างกายแล้วควักดวงตาของตนเองมอบให้นักเลง ทำให้นักเลงสำนึกผิดขอขมา และดวงตาของนางกลับคืนสภาพเดิมเมื่อไปเฝ้าพระพุทธเจ้า
53. หน้า ๔๓๕–๔๓๙ เถรีคาถา จัตตาฬีสนิบาต: อิสิทาสีเถรีคาถา บทสนทนาระหว่างพระอิสิทาสีเถรีกับพระโพธีเถรี นางอิสิทาสีเล่าประวัติชีวิตที่แต่งงานถึง 3 ครั้งแต่ถูกสามีทุกคนรังเกียจโดยไม่ทราบสาเหตุ จนตัดสินใจออกบวชและบรรลุวิชชา 3 ภายใน 7 วัน แล้วระลึกชาติเห็นกรรมเก่าที่เคยเป็นชายคบชู้ภรรยาผู้อื่น
54. หน้า ๔๔๐–๔๔๗ เถรีคาถา มหานิบาต: สุเมธาเถรีคาถา (เถรีคาถาจบบริบูรณ์) เรื่องราวของพระนางสุเมธาราชกัญญา ธิดาพระเจ้าโกญจะแห่งนครมันตาวดี ผู้ทรงแสดงโทษของกามและภพต่อพระชนกชนนีเพื่อขอบวช ทรงตัดพระเกศาด้วยพระขรรค์เข้าฌานเจริญอนิจจสัญญาเมื่อพระเจ้าอนิกรัตต์เสด็จมาสู่ขอ ทรงแสดงธรรมโปรดจนบรรลุอรหัตตผล ปิดท้ายด้วยคำสรุปว่าเถรีคาถารวมมี 580 คาถา พระเถรี 17 รูปล้วนสิ้นอาสวะ