ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑

ฉบับหลวง · พระสุตตันตปิฎก · เล่มที่ ๒๗ · ๔๖๒ หน้า

สรุปโดย AI จากเนื้อหาทั้งเล่ม (๕๓ หัวข้อ) — คลิกเพื่อไปยังหน้าเริ่มต้นของหัวข้อนั้น

หน้า ๑–๔ เอกกนิบาต: อปัณณกวรรคที่ 1 สิบชาดกแรกแห่งเอกกนิบาต (คาถาเรื่องละ 1 บท) เริ่มด้วยอปัณณกชาดกว่าด้วยการรู้ฐานะและมิใช่ฐานะ เทวธรรมชาดกว่าด้วยหิริโอตตัปปะเป็นธรรมของเทวดา และมฆเทวชาดกว่าด้วยเทวทูตคือผมหงอกอันเป็นเหตุให้เสด็จออกผนวช
หน้า ๕–๘ เอกกนิบาต: สีลวรรคที่ 2 สิบชาดกว่าด้วยศีลและการเลือกคบ เริ่มด้วยลักขณชาดกและนิโครธมิคชาดกว่าด้วยผู้มีศีลย่อมเจริญและควรเลือกคบคนดี ปิดท้ายด้วยนฬปานชาดกว่าด้วยพระยาวานรใช้ปัญญาพิจารณารอยเท้าก่อนดื่มน้ำด้วยไม้อ้อ
หน้า ๙–๑๒ เอกกนิบาต: กุรุงควรรคที่ 3 สิบชาดกเปรียบเทียบสัตว์ต่างๆ เช่น กุกกุรชาดก มหิฬามุขชาดกว่าด้วยการเสี้ยมสอนช้าง และนันทิวิสาลชาดกว่าด้วยการพูดคำไพเราะทำให้โคนันทิวิสาลลากภาระสำเร็จ
หน้า ๑๓–๑๕ เอกกนิบาต: กุลาวกวรรคที่ 4 สิบชาดกเรื่องนก เริ่มด้วยกุลาวกชาดกว่าด้วยพระอินทร์ยอมเสียสละเพื่อช่วยลูกครุฑ วัฏฏกชาดกว่าด้วยลูกนกคุ่มใช้สัจวาจาดับไฟป่า และขทิรังคารชาดกว่าด้วยผู้มีจิตมั่นคงไม่ยอมทำบาป
หน้า ๑๖–๑๘ เอกกนิบาต: อัตถกามวรรคที่ 5 (จบปฐมปัณณาสก์) สิบชาดกว่าด้วยผู้ปรารถนาประโยชน์แต่ไม่ทำตามคำสอนย่อมเศร้าโศก และอารามทูสกชาดกว่าด้วยลิงเฝ้าสวนทำสวนเสียหายเพราะปัญญาทราม ปิดท้ายด้วยจบปฐมปัณณาสก์ (50 ชาดกแรก)
หน้า ๑๙–๒๑ เอกกนิบาต: อาสิงสวรรคที่ 6 สิบชาดกว่าด้วยความเพียรไม่ท้อถอย เช่น มหาสีลวชาดกและจูฬชนกชาดกว่าด้วยบัณฑิตพึงพยายามจนกว่าจะสำเร็จ และสังขธมนชาดกว่าด้วยโทษของการทำเกินประมาณ
หน้า ๒๒–๒๔ เอกกนิบาต: อิตถีวรรคที่ 7 สิบชาดกว่าด้วยธรรมชาติของหญิง เริ่มด้วยอาสาตมันตชาดกและตักกชาดก ทุราชานชาดกว่าด้วยภาวะของหญิงรู้ได้ยากดุจทางไปของปลาในน้ำ ปิดท้ายด้วยกุททาลชาดกว่าด้วยความชนะที่แท้จริง
หน้า ๒๕–๒๗ เอกกนิบาต: วรุณวรรคที่ 8 สิบชาดกหลากหลายเรื่อง ได้แก่ สัจจังกิรชาดกว่าด้วยคนอกตัญญู มหาสุบินชาดกว่าด้วย 16 ความฝันของพระเจ้าปเสนทิโกศล และภีมเสนชาดกว่าด้วยคำพูดกับการกระทำไม่สมกัน
หน้า ๒๘–๓๐ เอกกนิบาต: อปายิมหวรรคที่ 9 สิบชาดกว่าด้วยเหตุแห่งความเสื่อม เช่น สุราปานชาดกว่าด้วยโทษของการดื่มสุรา อัตถัสสทวารชาดกว่าด้วยคุณธรรม 6 ประการอันเป็นประตูแห่งประโยชน์ และกิมปักกชาดกว่าด้วยโทษของกามเปรียบดังผลไม้พิษ
หน้า ๓๑–๓๓ เอกกนิบาต: ลิตตวรรคที่ 10 (จบมัชฌิมปัณณาสก์) สิบชาดกปิดท้ายมัชฌิมปัณณาสก์ เด่นด้วยมหาสุทัสสนชาดกว่าด้วยสังขารทั้งหลายไม่เที่ยง และเตลปัตตชาดกว่าด้วยการรักษาจิตดุจประคองภาชนะน้ำมันเต็มเปี่ยม
หน้า ๓๔–๓๖ เอกกนิบาต: ปโรสตวรรคที่ 11 สิบชาดกเริ่มด้วยปโรสตชาดกว่าด้วยคนมีปัญญาคนเดียวประเสริฐกว่าคนโง่เขลาแม้ร้อยคน และสาลิตตกชาดกว่าด้วยผู้มีศิลปะแม้เพียงเล็กน้อยก็ยังประโยชน์ได้
หน้า ๓๗–๓๙ เอกกนิบาต: หังสิวรรคที่ 12 สิบชาดก/ปัญหา เด่นด้วยอมราเทวีปัญหาว่าด้วยหญิงผู้ฉลาดบอกทางด้วยปริศนาซ่อนเงื่อน และติตติรชาดกว่าด้วยนกกระทาตายเพราะขันเสียงดังเกินเวลาอันควร
หน้า ๔๐–๔๒ เอกกนิบาต: กุสนาฬิวรรคที่ 13 สิบชาดกเริ่มด้วยกุสนาฬิชาดกว่าด้วยประโยชน์ของการผูกมิตรแม้ต่างฐานะกัน และโกสิยชาดกว่าด้วยถ้อยคำอ้างป่วยกับการกินไม่สมกัน
หน้า ๔๓–๔๖ เอกกนิบาต: อสัมปทานวรรคที่ 14 สิบชาดกเด่นด้วยฌานโสธนชาดกและจันทาภชาดกว่าด้วยความสุขจากฌานสมาบัติ และสุวรรณหังสชาดกว่าด้วยนางพราหมณีโลภมากถอนขนพระยาหงส์ทองจนเสื่อมจากทองคำ
หน้า ๔๗–๕๐ เอกกนิบาต: กกัณฏกวรรคที่ 15 (จบเอกกนิบาตชาดก) สิบชาดกสุดท้ายแห่งเอกกนิบาต ปิดท้ายด้วยสัญชีวชาดกว่าด้วยโทษของการยกย่องคบหาอสัตบุรุษ และปิดเอกกนิบาตชาดกครบ 15 วรรค 150 ชาดก
หน้า ๕๑–๕๕ ทุกนิบาต: ทัฬหวรรคที่ 1 วรรคแรกของทุกนิบาต (คาถาเรื่องละ 2 บท) 10 เรื่อง เริ่มด้วยราโชวาทชาดกว่าด้วยวิธีชนะศัตรูด้วยความดี อุรคชาดกว่าด้วยงูผู้เคารพเพศประเสริฐ ปิดท้ายด้วยวินีลกชาดกว่าด้วยนกเลือกทำเลอาศัยผิด
หน้า ๕๖–๖๐ ทุกนิบาต: สันถวรรคที่ 2 ว่าด้วยการคบหาสมาคม เริ่มด้วยสันถวชาดกว่าด้วยไฟเผาผู้ที่ตนเคยเลี้ยงดู นกุลชาดกว่าด้วยอย่าวางใจแม้มิตรที่เคยเป็นศัตรู และกกัณฏกชาดกว่าด้วยกิ้งก่าได้ทรัพย์เล็กน้อยก็หยิ่งลำพอง
หน้า ๖๑–๖๕ ทุกนิบาต: กัลยาณธรรมวรรคที่ 3 เริ่มด้วยกัลยาณธรรมชาดกว่าด้วยผู้รักษาไว้ซึ่งกัลยาณธรรม มีชุดชาดกเรื่องลิงเนรคุณและโง่เขลาหลายเรื่อง ปิดท้ายด้วยทุทททชาดกว่าด้วยคติที่ต่างกันของคนดีกับคนชั่ว
หน้า ๖๖–๗๐ ทุกนิบาต: อสทิสวรรคที่ 4 เริ่มด้วยอสทิสชาดกว่าด้วยเจ้าชายนักธนูผู้ไม่เบียดเบียนศัตรู สีหจัมมชาดกว่าด้วยลาปลอมตัวเป็นราชสีห์ ปิดท้ายด้วยสีลานิสังสชาดกว่าด้วยอานิสงส์ของศีล
หน้า ๗๑–๗๕ ทุกนิบาต: รุหกวรรคที่ 5 เริ่มด้วยรุหกชาดกว่าด้วยการคืนดีกับภรรยาเก่า มณิโจรชาดกว่าด้วยพระเจ้าอธรรมิกราชผู้ไร้ธรรม ปิดท้ายด้วยสาธุสีลชาดกว่าด้วยการเลือกเอาผู้มีศีลเหนือรูปงาม วัยวุฒิ และชาติกำเนิด
หน้า ๗๖–๘๐ ทุกนิบาต: นตังทัฬหวรรคที่ 6 เริ่มด้วยพันธนาคารชาดกว่าด้วยเครื่องผูกที่แท้จริงคือกิเลส ขันธปริตตชาดกว่าด้วยบทเจริญเมตตาป้องกันงูและสัตว์เลื้อยคลาน ปิดท้ายด้วยกันทคลกชาดกว่าด้วยนกหัวขวานตายเพราะเจาะไม้แก่น
หน้า ๘๑–๘๔ ทุกนิบาต: พีรณัตถัมภกวรรคที่ 7 เริ่มด้วยโสมทัตตชาดกว่าด้วยอาการสองแบบของผู้ขอ มัจฉชาดกว่าด้วยไฟราคะร้อนยิ่งกว่าไฟและหลาว ปิดท้ายด้วยธัมมัทธชชาดกว่าด้วยผู้ระลึกถึงธรรมของสัตบุรุษ
หน้า ๘๕–๘๘ ทุกนิบาต: กาสาววรรคที่ 8 เริ่มด้วยกาสาวชาดกว่าด้วยผู้ควร-ไม่ควรนุ่งห่มผ้ากาสาวะ กุมภีลชาดกว่าด้วยคุณธรรม 4 ประการที่ทำให้ล่วงพ้นศัตรู ปิดท้ายด้วยปลายิชาดกว่าด้วยการรบและการขับไล่ข้าศึก
หน้า ๘๙–๙๒ ทุกนิบาต: อุปาหนวรรคที่ 9 เริ่มด้วยอุปาหนชาดกว่าด้วยอนารยชนใช้ศิลปะที่เรียนมาในทางทำลายตนเอง เอกปทชาดกว่าด้วยความเพียรให้ประโยชน์หลายอย่าง และมหาปิงคลชาดกว่าด้วยราษฎรดีใจเมื่อพระราชาผู้ร้ายกาจสวรรคต
หน้า ๙๓–๙๗ ทุกนิบาต: สิคาลวรรคที่ 10 (จบทุกนิบาตชาดก) วรรคสุดท้ายของทุกนิบาต เริ่มด้วยสัพพทาฐิชาดกว่าด้วยสุนัขจิ้งจอกเป็นใหญ่เพราะบริวารมาก คุตติลชาดกว่าด้วยศิษย์คิดล้างครูดีดพิณ และมูลปริยายชาดกว่าด้วยกาลเวลากินสัตว์ทั้งปวง ปิดทุกนิบาตครบ 10 วรรค
หน้า ๙๘–๑๐๓ ติกนิบาต: สังกัปปวรรคที่ 1 วรรคแรกของติกนิบาต (คาถาเรื่องละ 3 บท) เริ่มด้วยสังกัปปราคชาดกว่าด้วยกิเลสดุจลูกศรเสียบแทงใจ มันธาตุราชชาดกว่าด้วยกามมีสุขน้อยทุกข์มาก และทูตชาดกว่าด้วยทุกชีวิตเป็นทูตของท้อง
หน้า ๑๐๔–๑๐๙ ติกนิบาต: ปทุมวรรคที่ 2 เริ่มด้วยปทุมชาดกว่าด้วยไม่ควรพูดเกินความจริง มหาปนาทชาดกพรรณนาปราสาททองของพระเจ้ามหาปนาท และอุลูกชาดกว่าด้วยไม่ควรตั้งผู้มีหน้าตาน่ากลัวให้เป็นใหญ่
หน้า ๑๑๐–๑๑๕ ติกนิบาต: อุทปานทูสกวรรคที่ 3 เริ่มด้วยอุทปานทูสกชาดกว่าด้วยธรรมดาของสุนัขจิ้งจอกที่ถ่ายมูลรดบ่อน้ำฤาษี กุรุธรรมชาดกว่าด้วยพระราชาประทานช้างด้วยศรัทธา และปูฏทูสกชาดกว่าด้วยผู้มีนิสัยชอบทำลายของที่ผู้อื่นทำไว้
หน้า ๑๑๖–๑๒๑ ติกนิบาต: อัพภันตรวรรคที่ 4 เริ่มด้วยอัพภันตรชาดกว่าด้วยผลไม้ทิพย์ วัฑฒกีสูกรชาดกว่าด้วยหมูรวมพลังสามัคคีเอาชนะเสือโคร่ง และสีลวีมังสชาดกว่าด้วยอานิสงส์ของศีล
หน้า ๑๒๒–๑๒๗ ติกนิบาต: กุมภวรรคที่ 5 (จบติกนิบาตชาดก) วรรคสุดท้ายของติกนิบาต เริ่มด้วยภัทรฆฏเภทกชาดกว่าด้วยคนโง่เขลาทุบหม้อวิเศษแตก กายนิพพินทชาดกว่าด้วยความเบื่อหน่ายร่างกาย และพกชาดกว่าด้วยหมาป่าทำลายตบะเพราะโลภอยากกินแพะ ปิดติกนิบาตครบ 5 วรรค
หน้า ๑๒๘–๑๓๔ จตุกกนิบาต: กาลิงควรรคที่ 1 วรรคแรกของจตุกกนิบาต (คาถาเรื่องละ 4 บท) เริ่มด้วยจุลลกาลิงคชาดกว่าด้วยเทวดากีดกันความพยายามของมนุษย์ไม่ได้ เอกราชชาดกว่าด้วยขันติและตบะ และสัยหชาดกว่าด้วยการแสวงหาโดยธรรมประเสริฐกว่าราชสมบัติ
หน้า ๑๓๕–๑๔๐ จตุกกนิบาต: ปุจิมันทวรรคที่ 2 เริ่มด้วยปุจิมันทชาดกว่าด้วยผู้รอบคอบระวังภัย ขันติวาทิชาดกว่าด้วยโทษที่พระเจ้ากาสีทำร้ายพระสมณะผู้ทรงขันติจนตกนรก และสสปัณฑิตชาดกว่าด้วยกระต่ายผู้สละชีวิตตนเป็นทาน
หน้า ๑๔๑–๑๔๖ จตุกกนิบาต: กุฏิทูสกวรรคที่ 3 เริ่มด้วยกุฏิทูสกชาดกว่าด้วยลิงไม่รู้จักสร้างที่อยู่อาศัย ทุททุภายชาดกเรื่องกระต่ายตื่นตูมจากเสียงผลมะตูมหล่น และกาฬพาหุชาดกว่าด้วยลิงประจบเจ้านาย
หน้า ๑๔๗–๑๕๓ จตุกกนิบาต: โกกิลวรรคที่ 4 เริ่มด้วยโกกาลิกชาดกว่าด้วยการพูดในกาลที่ควรพูด ราโชวาทชาดกว่าด้วยคุณสมบัติของผู้นำเปรียบดั่งโคหัวหน้าฝูง และวิสัยหชาดกว่าด้วยความยากจนไม่เป็นเหตุให้ทำชั่ว
หน้า ๑๕๔–๑๖๐ จตุกกนิบาต: จุลลกุณาลวรรคที่ 5 (จบจตุกกนิบาตชาดก) วรรคสุดท้ายของจตุกกนิบาต เริ่มด้วยกุณฑลิกชาดกเปรียบสตรีด้วยท่าน้ำที่ไม่ควรไว้วางใจ สันธิเภทชาดกว่าด้วยโทษของคำส่อเสียดที่ทำลายมิตรภาพ และเทวตาปัญหาชาดก ปิดจตุกกนิบาตครบ 5 วรรค
หน้า ๑๖๑–๑๖๙ ปัญจกนิบาต: มณิกุณฑลวรรคที่ 1 วรรคแรกของปัญจกนิบาต (คาถาเรื่องละ 5 บท) 10 เรื่อง เริ่มด้วยมณิกุณฑลชาดกว่าด้วยพระราชาผู้ไม่หวั่นไหวในโลกธรรม จุลลธรรมปาลชาดกว่าด้วยความรักของมารดาต่อบุตร และสุสันธีชาดกปิดท้ายวรรค
หน้า ๑๗๐–๑๗๗ ปัญจกนิบาต: วรรณาโรหวรรคที่ 2 เริ่มด้วยวรรณาโรหชาดกและสีลวีมังสชาดกว่าด้วยศีลประเสริฐกว่าชาติและสุตะ หิริชาดกว่าด้วยลักษณะมิตรแท้กับมิตรเทียม และมิตตวินทุกชาดกว่าด้วยจักรกรดพัดบนหัวเพราะความโลภไม่รู้จักพอ
หน้า ๑๗๘–๑๘๒ ปัญจกนิบาต: อัฑฒวรรคที่ 3 (จบปัญจกนิบาตชาดก) รวม 5 เรื่อง เริ่มด้วยทีฆีติโกสลชาดกว่าด้วยเวรย่อมไม่ระงับด้วยเวร มูสิกชาดกว่าด้วยควรเรียนทุกอย่างแต่ไม่ควรใช้ทุกอย่าง และกโปตกชาดก ปิดปัญจกนิบาตครบ 3 วรรค
หน้า ๑๘๓–๑๙๒ ฉักกนิบาต: อาวาริยวรรคที่ 1 วรรคแรกของฉักกนิบาต (คาถาเรื่องละ 6 บท) 10 เรื่อง เริ่มด้วยอาวาริยชาดกว่าด้วยนายเรือจ้างเรียกค่าจ้างผิดเวลาจนไม่เจริญ เสตเกตุชาดกว่าด้วยมารดาบิดาและอาจารย์คือทิศ และนันทิยมิคราชชาดกปิดท้ายวรรค
หน้า ๑๙๓–๒๐๑ ฉักกนิบาต: ขุรปุตตวรรคที่ 2 (จบฉักกนิบาตชาดก) รวม 10 เรื่อง เริ่มด้วยขุรปุตตชาดก สุวรรณกักกฏกชาดกว่าด้วยปูตัวฉลาดช่วยพราหมณ์พ้นภัยจากกาและงูเห่า และวัฏฏกชาดกว่าด้วยความสันโดษนำสุข ปิดฉักกนิบาตครบ 2 วรรค
หน้า ๒๐๒–๒๑๒ สัตตกนิบาต: กุกกุวรรคที่ 1 วรรคแรกของสัตตกนิบาต (คาถาเรื่องละ 7 บท) 10 เรื่อง เริ่มด้วยกุกกุชาดกว่าด้วยปฏิปทาพระราชาผู้เป็นบัณฑิต มโนชชาดกสอนโทษของการคบคนพาล มาตุโปสกคิชฌชาดกว่าด้วยความกตัญญูต่อบิดามารดา และพกพรหมชาดก
หน้า ๒๑๓–๒๒๓ สัตตกนิบาต: คันธารวรรคที่ 2 (จบสัตตกนิบาตชาดก) วรรคสุดท้าย 11 เรื่อง เริ่มด้วยคันธารชาดกว่าด้วยการกล่าวคำเป็นธรรมแม้ผู้ฟังจะโกรธ มหากปิชาดกว่าด้วยพญาลิงผู้เสียสละทอดกายเป็นสะพานให้บริวารข้ามภัย และกุมมาสปิณฑชาดกว่าด้วยอานิสงส์ทานเล็กน้อย ปิดสัตตกนิบาตครบ 2 วรรค
หน้า ๒๒๔–๒๓๖ อัฏฐกนิบาต: กัจจานิวรรค (จบอัฏฐกนิบาตชาดก) วรรคเดียวของอัฏฐกนิบาต (คาถาเรื่องละ 8 บท) 10 เรื่อง เริ่มด้วยกัจจานิชาดกสอนว่าธรรมไม่มีวันตาย สุลสาชาดกว่าด้วยหญิงแพศยาผู้ใช้ปัญญาฆ่าโจรรอดพ้นภัย เจติยราชชาดกว่าด้วยโทษของการตรัสมุสาจนถูกแผ่นดินสูบ และทีปิชาดกว่าด้วยคนพาลผู้ไม่ฟังเหตุผล
หน้า ๒๓๗–๒๕๑ นวกนิบาตชาดก (12 เรื่อง) ชาดกคาถาเรื่องละ 9 บท 12 เรื่อง เริ่มด้วยคิชฌชาดกว่าด้วยแร้งไม่เชื่อฟังคำสอนบิดาจนพินาศ โกสัมพิยชาดกสอนเรื่องสงฆ์แตกกันและควรอยู่ผู้เดียวดีกว่าคบคนพาล มหาสุวราชชาดกว่าด้วยนกแขกเต้ากตัญญูไม่ทอดทิ้งต้นไม้แห้ง และหริตจ-โลมสกัสสปชาดกว่าด้วยดาบสพ่ายและชนะกิเลสกามคุณ
หน้า ๒๕๒–๒๗๕ ทสกนิบาตชาดก (16 เรื่อง) ชาดกคาถาเรื่องละ 10 บท 16 เรื่อง เริ่มด้วยจตุทวารชาดกว่าด้วยมิตตวินทุกะถูกจักรกรดพัดศีรษะเพราะความอยากไม่รู้จบ กัณหชาดกว่าด้วยพราหมณ์ดำขอพร 4 ประการ นิโครธชาดกสอนเรื่องคบคนดีละเว้นคนพาลอกตัญญู ตักกลชาดกสอนเรื่องเลี้ยงดูบิดามารดา มัฏฐกุณฑลิชาดกสอนว่าคนร้องไห้ถึงคนตายเป็นคนโง่ และฆตปัณฑิตชาดกว่าด้วยการปลอบให้คลายโศก
หน้า ๒๗๖–๒๙๐ เอกาทสกนิบาตชาดก (9 เรื่อง) ชาดกคาถาเรื่องละ 11 บท 9 เรื่อง เริ่มด้วยมาตุโปสกชาดกว่าด้วยพญาช้างเลี้ยงดูมารดาตาบอด ธรรมเทวปุตตชาดกเปรียบเทพบุตรธรรมปะทะเทพบุตรอธรรม ทสรถชาดกตอนพระเจ้าทสรถสวรรคตที่พระรามทรงสอนไม่ให้เศร้าโศกเกินควร และสุปปารกชาดกว่าด้วยนายท่าเรือพาเรือฝ่าทะเลมหัศจรรย์กลับถึงฝั่งด้วยสัจวาจา
หน้า ๒๙๑–๓๐๕ ทวาทสนิบาตชาดก (10 เรื่อง) ชาดกคาถาเรื่องละ 12 บท 10 เรื่อง เริ่มด้วยจุลลกุณาลชาดกว่าด้วยธรรมชาติของหญิงที่ไว้ใจยาก ภัททสาลชาดกเรื่องเทวดาต้นรังยอมให้ตัดเพื่อไม่เบียดเบียนหมู่ญาติ กามชาดกว่าด้วยโทษของกามตัณหาที่ไม่มีวันอิ่ม โกสิยชาดกว่าด้วยเศรษฐีขี้ตระหนี่ที่ท้าวสักกะมาสอนให้รู้จักให้ทาน และมิตตามิตตชาดกว่าด้วยลักษณะมิตรแท้และมิตรเทียม
หน้า ๓๐๖–๓๒๓ เตรสนิบาตชาดก (10 เรื่อง) ชาดกคาถาเรื่องละ 13 บท 10 เรื่อง เริ่มด้วยอัมพชาดกว่าด้วยมาณพลบหลู่ครูจนมนต์เสื่อม ผันทนชาดกเปรียบเวรระหว่างหมีกับต้นตะคร้อสอนเรื่องความสามัคคี กาลิงคโพธิชาดกว่าด้วยการพิสูจน์ภูมิสถานศักดิ์สิทธิ์แห่งต้นโพธิ์ รุรุมิคชาดกว่าด้วยพญาเนื้อรุรุที่ช่วยคนตกน้ำแต่ถูกทรยศ และสรภชาดกว่าด้วยละมั่งที่ช่วยพระราชาขึ้นจากเหว
หน้า ๓๒๔–๓๓๘ ปกิณณกนิบาตชาดก (1): สาลิเกทาร-ปัญจุโปสถิก (7 เรื่อง) นิบาตเบ็ดเตล็ด ครึ่งแรก 7 เรื่อง เริ่มด้วยสาลิเกทารชาดกว่าด้วยนกแขกเต้ากตัญญูคาบข้าวสาลีไปเลี้ยงพ่อแม่ จันทกินนรชาดกว่าด้วยนางจันทกินนรีคร่ำครวญถึงสามีที่ถูกยิงตาย อุททาลกชาดกว่าด้วยความเป็นพราหมณ์แท้อยู่ที่จรณธรรม ภิสชาดกว่าด้วยท้าวสักกะทดลองหมู่ฤาษี และปัญจุโปสถิกชาดกว่าด้วยสัตว์ 5 ชนิดรักษาอุโบสถเพื่อระงับกิเลส
หน้า ๓๓๙–๓๕๔ ปกิณณกนิบาตชาดก (2): มหาโมร-ภิกขาปรัมปร (6 เรื่อง, จบปกิณณกนิบาตชาดก) ครึ่งหลัง 6 เรื่อง เริ่มด้วยมหาโมรชาดกว่าด้วยพญานกยูงติดบ่วง 7 ปีที่สอนนายพรานจนเลิกอาชีพ ตัจฉกสูกรชาดกว่าด้วยฝูงหมูรวมพลังฆ่าเสือโคร่ง สาธินราชชาดกว่าด้วยพระราชาเสด็จเยือนดาวดึงส์แต่ขอกลับมาสร้างบุญด้วยพระองค์เอง ทสพราหมณชาดกว่าด้วยการจำแนกพราหมณ์ปลอม 10 จำพวก และภิกขาปรัมปรชาดกว่าด้วยการให้ทานในผู้หมดกังวลมีผลมาก ปิดปกิณณกนิบาต 13 เรื่อง
หน้า ๓๕๕–๔๐๑ วีสตินิบาตชาดก (14 เรื่อง) ชาดกคาถาเรื่องละ 20 บท 14 เรื่อง เป็นเรื่องยาวสำคัญ ได้แก่ มาตังคชาดก (มาตังคฤาษีจัณฑาลผู้ทรงอานุภาพและขันติ) สีวิราชชาดก (พระเจ้าสีวิราชสละดวงพระเนตรเป็นทาน) รัฐปาลชาดก มหาปโลภนชาดก หัตถิปาลชาดก และปิดท้ายด้วยอโยฆรชาดกว่าด้วยไม่มีผู้ใดต้านทานมัจจุราชได้ รวมถึงจิตตสัมภูตชาดก โรหนมิคชาดก และหังสชาดกว่าด้วยความจงรักภักดี
หน้า ๔๐๒–๔๓๗ ติงสตินิบาตชาดก (10 เรื่อง) ชาดกคาถาเรื่องละ 30 บท 10 เรื่อง เรื่องยาวสำคัญ ได้แก่ กิงฉันทชาดก กุมภชาดก (เทพบุตรพรรณนาโทษของสุรา) ชัยทิศชาดก (พระราชโอรสอลีนสัตตุขอสละชีวิตแทนพระบิดาต่อโปริสาท) ฉัททันตชาดก (พญาช้างฉัททันต์ยอมให้พรานเลื่อยงา) มหากปิชาดก ทกรักขสชาดก (มโหสถกับผีเสื้อน้ำ) ปัณฑรกชาดก สัมพุลาชาดก และภัณฑุติณฑุกชาดก
หน้า ๔๓๘–๔๖๒ จัตตาฬีสนิบาตชาดก (5 เรื่อง, จบเล่ม ๒๗) ชาดกคาถาเรื่องละ 40 บท 5 เรื่อง อันเป็นเรื่องยาวปิดท้ายชาดกภาค 1 ได้แก่ เตสกุณชาดก (นก 3 ตัวตอบปัญหาราชธรรม) สรภังคชาดก (สรภังคดาบสเฉลยปัญหาธรรมแด่กษัตริย์และท้าวสักกะ) อลัมพุสาชาดก (นางฟ้าทำลายตบะฤาษีอิสิสิงคะ) สังขปาลชาดก (นาคราชสมัครใจรับทรมานเพื่อรักษาศีล) และจุลลสุตโสมชาดก (พระเจ้าสุตโสมสละราชสมบัติออกผนวช) จบจัตตาฬีสนิบาตและจบเล่ม