ปัฏฐาน ภาค ๑

สรุปโดย AI จากเนื้อหาทั้งเล่ม (๕๓ หัวข้อ) — คลิกเพื่อไปยังหน้าเริ่มต้นของหัวข้อนั้น

1. หน้า ๑–๑๒ มาติกานิกเขปวาร และปัจจยวิภังควาร เปิดเล่ม ๔๐ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ ด้วยมาติกานิกเขปวาร ซึ่งเป็นบัญชีรายชื่อปัจจัย ๒๔ ประการ (เหตุ อารัมมณ อธิปติ ฯลฯ) ที่จะใช้ประกอบกับติกะและทุกะทั้งหมดในคัมภีร์ปัฏฐาน จากนั้นเข้าสู่ปัจจยวิภังควาร ซึ่งให้คำจำกัดความอย่างเป็นทางการของปัจจัยแต่ละอย่างด้วยถ้อยคำมาตรฐาน เช่น "เหตุปัจจัย คือ เหตุเป็นปัจจัยแก่ธรรมอันสัมปยุตด้วยเหตุ..." ปิดท้ายด้วย "ปัจจยวิภังควาร จบ" ที่หน้า ๑๒ ก่อนเข้าสู่กุสลัตติกะซึ่งเป็นติกะแรกในหน้าถัดไป
2. หน้า ๑๓–๒๑ กุสลัตติกะ ปฏิจจวาร: ปัณณัตติวาร เริ่มกุสลัตติกะ ติกะที่ ๑ ของทั้งคัมภีร์ (กุศล/อกุศล/อัพยากตธรรม) ด้วยปฏิจจวาร ส่วนปัณณัตติวาร ซึ่งตั้งคำถามว่าธรรมที่เป็นกุศลอาศัยธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยหรือไม่ เป็นเพียงการตั้งคำถามยังไม่ตอบ ครอบคลุมทั้ง ๔ แนวคือ อนุโลม ปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลม ปิดท้ายด้วย "ปัณณัตติวาร จบ" ที่หน้า ๒๑
3. หน้า ๒๑–๓๗ กุสลัตติกะ ปฏิจจวาร: นิทเทสวาร อนุโลม ต่อจากปัณณัตติวารทันทีในหน้า ๒๑ เข้าสู่นิทเทสวารฝ่ายอนุโลม ซึ่งตอบคำถามจริงในระดับขันธ์ (เช่น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น) พร้อมนับจำนวนวาระของแต่ละปัจจัย เป็นแม่แบบการอธิบายที่ติกะอื่นๆ ในเล่มจะอ้างอิงย้อนกลับมาซ้ำๆ ปิดท้ายด้วย "อนุโลม จบ" ที่หน้า ๓๗
4. หน้า ๓๘–๖๑ กุสลัตติกะ ปฏิจจวาร: ปัจจนียนิทเทส ช่วงที่ ๑ เริ่มปัจจนียนิทเทส ซึ่งตอบคำถามในรูปปฏิเสธ (เช่น ธรรมที่เป็นกุศลอาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุปัจจัยเกิดขึ้นหรือไม่) ไล่เรียงความสัมพันธ์แบบปฏิเสธของขันธ์กุศล/อกุศล/อัพยากตะทีละคู่ พร้อมนับจำนวนวาระกำกับแต่ละกลุ่มปัจจัย
5. หน้า ๖๒–๘๖ กุสลัตติกะ ปฏิจจวาร: ปัจจนียนิทเทส ช่วงที่ ๒ ดำเนินการตอบคำถามฝ่ายปฏิเสธต่อ ครอบคลุมการผสมปัจจัยลบซ้อนกันหลายชั้น (เช่น กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย) พร้อมตารางนับวาระของแต่ละชุดปัจจัยที่ขยายซับซ้อนขึ้นเรื่อยๆ
6. หน้า ๘๗–๑๑๐ กุสลัตติกะ ปฏิจจวาร: ปัจจนียนิทเทส ช่วงท้าย (อนุโลมปัจจนียะ-ปัจจนียานุโลม) และจบปฏิจจวาร ปิดท้ายการนับปัจจนียนิทเทสด้วยแนวอนุโลมปัจจนียะและปัจจนียานุโลม ซึ่งเป็น ๒ แนวสุดท้ายของการนับ ๔ แนวมาตรฐานของปฏิจจวาร ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "ปฏิจจวาร จบ" กลางหน้า ๑๑๐ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของสหชาตวาร
7. หน้า ๑๑๐–๑๑๕ กุสลัตติกะ: สหชาตวาร เริ่มสหชาตวารทันทีในหน้า ๑๑๐ ต่อจากปฏิจจวาร เป็นวารที่สั้นและอ้างอิงเนื้อความจากปฏิจจวารโดยตรง ("ข้อความในสหชาตวาร เหมือนข้อความในปฏิจจวาร") มีตัวอย่างการเกิดร่วมกัน (เช่น ขันธ์ ๓ เกิดร่วมกับขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศล) และนับจำนวนวาระครบทั้ง ๔ แนว ปิดท้ายด้วย "สหชาตวาร จบ" กลางหน้า ๑๑๕ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของปัจจยวาร
8. หน้า ๑๑๕–๑๒๗ กุสลัตติกะ: ปัจจยวาร (เนื้อความเต็ม) เริ่มปัจจยวารทันทีในหน้า ๑๑๕ ซึ่งเป็นวารใหญ่ที่ให้เนื้อความเต็มไล่เรียงปัจจัยทั้ง ๒๔ อย่างจริงจัง (ไม่ใช่เพียงอ้างอิงย้อนกลับ) ครอบคลุมตัวอย่างที่ละเอียด เช่น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูป และหทยวัตถุภายใต้วิปปยุตตปัจจัย เป็นเนื้อหาที่ติกะอื่นจะอ้างอิงกลับมาซ้ำๆ ในภายหลัง
9. หน้า ๑๒๗–๑๓๑ กุสลัตติกะ ปัจจยวาร: การนับอนุโลม เข้าสู่การนับจำนวนวาระฝ่ายอนุโลมของปัจจยวาร ต่อจากเนื้อความเต็มในหน้าเดียวกัน สรุปจำนวนวาระของปัจจัยแต่ละอย่างเป็นตาราง ปิดท้ายด้วย "อนุโลม ในปัจจยวาร จบ" ที่หน้า ๑๓๑
10. หน้า ๑๓๑–๑๔๗ กุสลัตติกะ ปัจจยวาร: การนับปัจจนียะ นับจำนวนวาระฝ่ายปัจจนียะ (ปฏิเสธ) ของปัจจยวาร ไล่เรียงปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย ฯลฯ ผสมกันเป็นชั้นๆ ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียะในปัจจยวาร จบ" ที่หน้า ๑๔๗
11. หน้า ๑๔๗–๑๖๔ กุสลัตติกะ ปัจจยวาร: การนับอนุโลมปัจจนียะ ช่วงที่ ๑ เริ่มนับแนวอนุโลมปัจจนียะ (ผสมยืนยัน-ปฏิเสธ) ของปัจจยวาร ซึ่งเป็นแนวที่ยาวที่สุดในบรรดา ๔ แนวของวารนี้ ไล่เรียงจำนวนวาระของปัจจัยแต่ละกลุ่มที่ผสมเงื่อนไขยืนยันกับปฏิเสธเข้าด้วยกัน
12. หน้า ๑๖๕–๑๘๑ กุสลัตติกะ ปัจจยวาร: การนับอนุโลมปัจจนียะ ช่วงท้าย และจบปัจจยวาร ปิดท้ายการนับแนวอนุโลมปัจจนียะของปัจจยวารจนครบทุกปัจจัย ปิดท้ายด้วย "ปัจจยวาร จบ" ที่หน้า ๑๘๑ เป็นการปิดฉบับสมบูรณ์ (clean split) ก่อนเข้าสู่นิสสยวารในหน้าถัดไป
13. หน้า ๑๘๒–๑๘๘ กุสลัตติกะ: นิสสยวาร เริ่มนิสสยวารในหน้า ๑๘๒ เป็นวารที่ย่อมากโดยอ้างอิงเนื้อความจากปัจจยวารโดยตรง ("ข้อความในนิสสยวาร เหมือนข้อความในปัจจยวาร") พร้อมนับจำนวนวาระครบ ๔ แนวอย่างรวบรัด ปิดท้ายด้วย "นิสสยวาร จบ" ที่หน้า ๑๘๘
14. หน้า ๑๘๘–๒๐๕ กุสลัตติกะ: สังสัฏฐวาร ช่วงที่ ๑ เริ่มสังสัฏฐวารทันทีในหน้า ๑๘๘ ว่าด้วยความคลุกเคล้ากันของธรรม (เช่น ขันธ์ที่เป็นกุศลคลุกเคล้ากับขันธ์ที่เป็นกุศล) ไล่เรียงเนื้อความและเริ่มนับจำนวนวาระฝ่ายอนุโลม
15. หน้า ๒๐๖–๒๒๒ กุสลัตติกะ: สังสัฏฐวาร ช่วงท้าย และจบวาร ดำเนินการนับจำนวนวาระของสังสัฏฐวารต่อจนครบทั้ง ๔ แนว ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "สังสัฏฐวาร จบ" ที่หน้า ๒๒๒
16. หน้า ๒๒๓–๒๒๖ กุสลัตติกะ: สัมปยุตตวาร เป็นวารที่สั้นมาก อ้างอิงเนื้อความจากสังสัฏฐวารโดยตรง เพราะสัมปยุตตปัจจัยมีเนื้อหาใกล้เคียงกับความคลุกเคล้ากันของสังสัฏฐวาร นับจำนวนวาระอย่างรวบรัด ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "สัมปยุตตวาร จบ" ที่หน้า ๒๒๖ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาวาร วารใหญ่ที่สุดของกุสลัตติกะ
17. หน้า ๒๒๖–๒๔๕ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: วิภังค์ ช่วงที่ ๑ เข้าสู่ปัญหาวาร ส่วนที่ใหญ่ที่สุดของกุสลัตติกะ เริ่มด้วยวิภังค์ซึ่งไล่เรียงปัจจัยทั้ง ๒๔ อย่างจริงจังพร้อมตัวอย่างที่สมบูรณ์ที่สุดในเล่ม เช่น ลำดับทาน-ศีล-ภาวนา และฌาน-อภิญญา-มรรค-ผล เป็นแม่แบบที่ทุกติกะถัดไปจะอ้างอิงกลับมา
18. หน้า ๒๔๖–๒๖๕ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: วิภังค์ ช่วงท้าย (รวมจักกเปยยาลแห่งอุปนิสสยปัจจัย) และจบวิภังค์ ดำเนินวิภังค์ต่อจนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ รวมถึงจักกเปยยาลอันโด่งดังภายใต้อุปนิสสยปัจจัยซึ่งไล่เรียงอกุศลกรรมบถ ๑๐ และอนันตริยกรรม ๕ ปิดท้ายด้วย "ปัญหาวารวิภังค์ จบ" ที่หน้า ๒๖๕
19. หน้า ๒๖๕–๒๘๔ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมคณนา ช่วงที่ ๑ เริ่มการนับ (คณนา) ของปัญหาวาร แนวที่ ๑ คืออนุโลม ไล่เรียงเป็นมูลกนัย (การใช้ปัจจัยแต่ละอย่างเป็น "ราก" ตั้งต้นแล้วผสมกับปัจจัยอื่นๆ ตามลำดับ) เริ่มจากเหตุมูลกนัยเป็นต้นไป
20. หน้า ๒๘๕–๓๐๓ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมคณนา ช่วงท้าย และจบ ดำเนินมูลกนัยของแนวอนุโลมต่อจนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ ปิดท้ายด้วย "ปัญหาวารอนุโลมคณนา จบ" ที่หน้า ๓๐๓
21. หน้า ๓๐๔–๓๒๕ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจนียุทธาร และปัจจนียคณนา ช่วงที่ ๑ เริ่มด้วยปัจจนียุทธาร ซึ่งเป็นบทสรุปร้อยแก้วสั้นๆ ว่าคู่ปัจจัยใดใช้ได้ในรูปปฏิเสธบ้าง ก่อนเข้าสู่ปัจจนียคณนา การนับแนวที่ ๒ ในรูปมูลกนัยแบบปฏิเสธ (กับปัจจัยที่ไม่ใช่...)
22. หน้า ๓๒๖–๓๔๙ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจนียคณนา ช่วงท้าย และจบ ดำเนินการนับแนวปัจจนียะต่อจนครบทุกมูลกนัย ปิดท้ายด้วย "ปัญหาวารปัจจนียคณนา จบ" ที่หน้า ๓๔๙ เป็นการปิดฉบับสมบูรณ์ก่อนเข้าสู่แนวอนุโลมปัจจนียะซึ่งเป็นแนวที่ยาวที่สุดของทั้งเล่มในหน้าถัดไป
23. หน้า ๓๕๐–๓๖๖ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมปัจจนียคณนา - เหตุมูลกนัย เริ่มแนวที่ ๓ คืออนุโลมปัจจนียะ (ผสมยืนยัน-ปฏิเสธ) ซึ่งเป็นแนวการนับที่ยาวที่สุดในเล่ม (ประมาณ ๒๐๘ หน้า) เริ่มจากเหตุมูลกนัยเป็นรากตั้งต้น นับจำนวนวาระเมื่อเหตุปัจจัยผสมกับปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจจัยอื่นๆ ตามลำดับ เป็นตารางตัวเลขล้วนแทบไม่มีเนื้อความบรรยาย
24. หน้า ๓๖๗–๓๙๓ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมปัจจนียคณนา - อารัมมณมูลกนัย และอธิปติมูลกนัย ดำเนินมูลกนัยต่อด้วยอารัมมณปัจจัยและอธิปติปัจจัยเป็นราก นับจำนวนวาระเมื่อผสมกับปัจจัยลบอื่นๆ ตามลำดับ เป็นตารางตัวเลขที่ขยายซับซ้อนขึ้นตามลำดับปัจจัย
25. หน้า ๓๙๔–๔๑๓ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมปัจจนียคณนา - อนันตร สมนันตร สหชาต และอัญญมัญญมูลกนัย นับมูลกนัยของอนันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัย สหชาตปัจจัย และอัญญมัญญปัจจัยตามลำดับ ยังคงเป็นการนับจำนวนวาระล้วนๆ ไม่มีเนื้อความบรรยายใหม่
26. หน้า ๔๑๔–๔๓๖ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมปัจจนียคณนา - นิสสยมูลกนัย และอุปนิสสยมูลกนัย นับมูลกนัยของนิสสยปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัยตามลำดับ ครอบคลุมจำนวนวาระของการผสมปัจจัยลบซ้อนหลายชั้น
27. หน้า ๔๓๗–๔๕๙ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมปัจจนียคณนา - ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาเสวน กัมม และวิปากมูลกนัย นับมูลกนัยของปุเรชาตปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัย อาเสวนปัจจัย กัมมปัจจัย และวิปากปัจจัยตามลำดับ เป็นชุดมูลกนัยที่สั้นกว่าเนื่องจากปัจจัยเหล่านี้มีเงื่อนไขจำกัดกว่า
28. หน้า ๔๖๐–๔๘๔ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมปัจจนียคณนา - อาหารมูลกนัย นับมูลกนัยของอาหารปัจจัยเป็นราก ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ถึง ๒๕ หน้า เป็นหนึ่งในมูลกนัยที่ยาวที่สุดของแนวอนุโลมปัจจนียะ
29. หน้า ๔๘๕–๕๐๖ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมปัจจนียคณนา - อินทริยมูลกนัย นับมูลกนัยของอินทริยปัจจัยเป็นราก ครอบคลุมพื้นที่ยาวรองลงมาจากอาหารมูลกนัย
30. หน้า ๕๐๗–๕๓๓ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมปัจจนียคณนา - ฌาน มัคค สัมปยุตต และวิปปยุตตมูลกนัย นับมูลกนัยของฌานปัจจัย มัคคปัจจัย สัมปยุตตปัจจัย และวิปปยุตตปัจจัยตามลำดับ สัมปยุตตมูลกนัยสั้นมากเพียงหน้าเดียว ขณะที่วิปปยุตตมูลกนัยขยายยาวกว่า
31. หน้า ๕๓๔–๕๕๘ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: อนุโลมปัจจนียคณนา - อัตถิมูลกนัย (ยาวที่สุด) และจบแนวอนุโลมปัจจนียะ นับอัตถิมูลกนัยซึ่งเป็นมูลกนัยที่ยาวที่สุดในบรรดา ๒๔ มูลกนัยของแนวนี้ (ประมาณ ๒๕ หน้า) ตามด้วยนัตถิ วิคต และอวิคตมูลกนัยซึ่งสั้นมากและอ้างอิงกลับไปหาอัตถิมูลกนัย ปิดท้ายด้วย "ปัญหาวารอนุโลมปัจจนียะ จบ" ที่หน้า ๕๕๘
32. หน้า ๕๕๘–๕๗๗ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจนียานุโลมคณนา ช่วงที่ ๑ เริ่มแนวที่ ๔ และแนวสุดท้ายของการนับ คือปัจจนียานุโลม (ปฏิเสธ-ยืนยันสลับกับแนวก่อน) เริ่มจากนเหตุมูลกนัยเป็นราก ใช้ถ้อยคำ "ในปัจจัยที่ไม่ใช่ X กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย" ซึ่งกลับด้านจากแนวอนุโลมปัจจนียะ
33. หน้า ๕๗๘–๕๙๖ กุสลัตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจนียานุโลมคณนา ช่วงท้าย และจบกุสลัตติกะ ดำเนินมูลกนัยของแนวปัจจนียานุโลมต่อจนครบ รวมถึงโนนัตถิมูลกนัยและโนวิคตมูลกนัย ซึ่งอ้างอิงกลับไปหานเหตุมูลกนัยโดยสังเขป ปิดท้ายด้วย "ปัญหาวารปัจจนียานุโลม จบ" และ "กุสลัตติกะ ซึ่งเป็นติกะที่ ๑ จบ" กลางหน้า ๕๙๖ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของเวทนาติกะ ติกะที่ ๒
34. หน้า ๕๙๖–๖๑๗ เวทนาติกะ: ปฏิจจวาร ถึง สัมปยุตตวาร เริ่มเวทนาติกะ ติกะที่ ๒ (สุขเวทนา/ทุกขเวทนา/อทุกขมสุขเวทนาที่สัมปยุต) ทันทีในหน้า ๕๙๖ ต่อจากกุสลัตติกะ ด้วยปฏิจจวารซึ่งมีเนื้อความบรรยายสั้นๆ ก่อนอ้างอิงวิธีนับของกุสลัตติกะโดยตรง ("พึงให้พิสดารเหมือนการนับปัจจัย แห่งกุสลัตติกะ") ส่วนสหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวารที่คั่นกลางถูกย่อรวบรัดมากเพราะอ้างอิงรูปแบบเดียวกัน ปิดท้ายด้วย "สัมปยุตตวาร จบ" ราวหน้า ๖๑๗ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาวาร
35. หน้า ๖๑๗–๖๓๖ เวทนาติกะ ปัญหาวาร: เนื้อความบรรยาย เข้าสู่ปัญหาวารของเวทนาติกะทันทีในหน้า ๖๑๗ ซึ่งเป็นวารเดียวที่เวทนาติกะเขียนเนื้อความเต็มด้วยตนเอง (ไม่อ้างอิงกุสลัตติกะ) เพราะตัวอย่างเจาะจงเฉพาะกับเวทนาแต่ละชนิด ไล่เรียงปัจจัยทั้ง ๒๔ พร้อมตัวอย่างที่เกี่ยวกับสุขเวทนา ทุกขเวทนา และอทุกขมสุขเวทนา
36. หน้า ๖๓๖–๖๔๘ เวทนาติกะ ปัญหาวาร: การนับอนุโลมของตนเอง เริ่มการนับจำนวนวาระแนวอนุโลมของปัญหาวารซึ่งเวทนาติกะคำนวณเอง (ไม่ใช่การอ้างอิงกุสลัตติกะทั้งหมด) เนื่องจากตัวเลขต่างกันตามลักษณะเฉพาะของเวทนาแต่ละชนิด ปิดท้ายด้วย "อนุโลมแห่งปัญหาวาร จบ" ที่หน้า ๖๔๘
37. หน้า ๖๔๘–๖๕๕ เวทนาติกะ ปัญหาวาร: การนับปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ ปัจจนียานุโลม และจบเวทนาติกะ นับจำนวนวาระอีก ๓ แนวที่เหลือของปัญหาวาร คือปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลม โดยแต่ละแนวอ้างอิงวิธีนับของกุสลัตติกะอย่างย่อ ("การนับจำนวนปัจจนียานุโลม แห่งกุสลัตติกะ นับโดยวิธีสาธยาย ฉันใด เวทนาติกะนี้ก็พึงนับฉันนั้น") ปิดท้ายด้วย "เวทนาติกะ ซึ่งเป็นติกะที่ ๒ จบ" กลางหน้า ๖๕๕ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของวิปากัตติกะ ติกะที่ ๓
38. หน้า ๖๕๕–๖๗๗ วิปากัตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มวิปากัตติกะ ติกะที่ ๓ (วิปากธรรม/วิปากธัมมธรรม/เนววิปากนวิปากธัมมธรรม) ทันทีในหน้า ๖๕๕ ด้วยปฏิจจวารซึ่งเขียนเนื้อความเต็มใหม่เพราะหมวดหมู่ธรรมต่างจากกุสลัตติกะมาก มีตัวอย่างเฉพาะ เช่น ขณะปฏิสนธิ อเหตุกปฏิสนธิ โมหสหคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะ และอสัญญสัตว์ ปิดท้ายด้วย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๖๗๗
39. หน้า ๖๗๗–๖๙๓ วิปากัตติกะ: สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร สหชาตวารสั้นเพียงบรรทัดเดียว ("สหชาตวาร จบ" ที่หน้า ๖๗๘) ตามด้วยปัจจยวารซึ่งเขียนเนื้อความเต็มอีกครั้ง ปิดท้าย "ปัจจยวาร จบ" ที่หน้า ๖๙๐ ก่อนเข้าสู่นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวารซึ่งย่อรวบรัดตามลำดับจนถึงหน้า ๖๙๓
40. หน้า ๖๙๓–๗๐๕ วิปากัตติกะ ปัญหาวาร: เนื้อความบรรยาย ช่วงที่ ๑ เริ่มปัญหาวารของวิปากัตติกะทันทีในหน้า ๖๙๓ ด้วยเนื้อความบรรยายเต็มไล่เรียงปัจจัยทั้ง ๒๔ พร้อมตัวอย่างเฉพาะเจาะจงกับวิบาก เช่น วิปัสสนาต่อวิปากขันธ์ และตทารัมมณจิต
41. หน้า ๗๐๖–๗๑๗ วิปากัตติกะ ปัญหาวาร: เนื้อความบรรยาย ช่วงท้าย (อภิญญาและญาณพิเศษ) และจบ ดำเนินเนื้อความบรรยายต่อด้วยตัวอย่างระดับสูง เช่น เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ และทิพยจักขุ-ทิพยโสต ปิดท้ายด้วย "อนุโลม จบ" ที่หน้า ๗๑๗
42. หน้า ๗๑๗–๗๒๒ วิปากัตติกะ ปัญหาวาร: การนับ ๓ แนวที่เหลือ และจบวิปากัตติกะ นับจำนวนวาระของปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลม โดยอ้างอิงวิธีนับของกุสลัตติกะเป็นหลัก ("พึงแจกให้พิสดารเหมือนที่แจกจำนวนอนุโลมปัจจนียะ ในกุสลัตติกะ") ปิดท้ายด้วย "วิปากัตติกะที่ ๓ จบ" กลางหน้า ๗๒๒ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของอุปาทินนัตติกะ ติกะที่ ๔
43. หน้า ๗๒๒–๗๓๔ อุปาทินนัตติกะ: ปฏิจจวาร และสหชาตวาร เริ่มอุปาทินนัตติกะ ติกะที่ ๔ (อุปาทินนุปาทานิยธรรม/อนุปาทินนุปาทานิยธรรม/อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม) ทันทีในหน้า ๗๒๒ ปฏิจจวารเปิดด้วยเนื้อความจริงสำหรับปัจจัยแรกๆ ก่อนหันไปอ้างอิงกุสลัตติกะอย่างหนัก ("พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร แห่งกุสลัตติกะ") ปิดท้ายด้วย "ปฏิจจวาร จบ" และ "สหชาตวาร จบ" รวมกันที่หน้า ๗๓๔
44. หน้า ๗๓๕–๗๔๔ อุปาทินนัตติกะ: ปัจจยวาร ปัจจยวารของอุปาทินนัตติกะยังคงอ้างอิงเนื้อความและวิธีนับของกุสลัตติกะเป็นหลัก แต่แทรกตัวอย่างเฉพาะของธรรมที่เป็นอุปาทินนะและอนุปาทินนะเป็นระยะ
45. หน้า ๗๔๕–๗๔๗ อุปาทินนัตติกะ: นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร ทั้งสามวารนี้ย่อรวบรัดมาก โดยอ้างอิงเนื้อความและการนับของกุสลัตติกะโดยตรงในแต่ละวาร ปิดท้ายตามลำดับจนถึงหน้า ๗๔๗ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาวาร
46. หน้า ๗๔๗–๗๕๘ อุปาทินนัตติกะ ปัญหาวาร: เนื้อความบรรยาย ช่วงที่ ๑ เริ่มปัญหาวารทันทีในหน้า ๗๔๗ ด้วยเนื้อความบรรยายเต็มใหม่ทั้งหมด (ไม่อ้างอิงกุสลัตติกะ) เพราะตัวอย่างเจาะจงกับอุปาทาน เช่น เสขบุคคลหรือปุถุชนพิจารณาจักขุเป็นต้นโดยความเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา แล้วเกิดราคะ และตทารัมมณวิปากจิตตามมา
47. หน้า ๗๕๙–๗๗๐ อุปาทินนัตติกะ ปัญหาวาร: เนื้อความบรรยาย ช่วงที่ ๒ (นิพพานเป็นอารัมมณปัจจัย) ดำเนินเนื้อความบรรยายต่อ รวมถึงนิพพานเป็นอารัมมณปัจจัยแก่มรรคและผล และกพฬีการาหารเป็นปัจจัยแก่ร่างกาย ไล่เรียงปัจจัยต่อเนื่องจากอุปนิสสยจนถึงอินทริยปัจจัย
48. หน้า ๗๗๐–๗๘๕ อุปาทินนัตติกะ ปัญหาวาร: เนื้อความบรรยายช่วงท้าย (ฌาน-มัคค-อัตถิ) และการนับอนุโลม ปิดท้ายเนื้อความบรรยายด้วยฌานปัจจัย มัคคปัจจัย สัมปยุตตปัจจัย วิปปยุตตปัจจัย และอัตถิปัจจัย พร้อมข้อสังเกตพิเศษว่า "การนับในอุปาทินนัตติกะลึกซึ้งและสุขุมกว่าการนับกุสลัตติกะ ผู้มีปัญญา พึงนับโดยทำอย่างนี้" ปิดท้ายด้วย "อนุโลม จบ" ที่หน้า ๗๘๕
49. หน้า ๗๘๖–๗๙๑ อุปาทินนัตติกะ ปัญหาวาร: การนับปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ ปัจจนียานุโลม และจบอุปาทินนัตติกะ นับ ๓ แนวที่เหลือของปัญหาวาร ส่วนใหญ่อ้างอิงวิธีนับของกุสลัตติกะโดยตรง ("การนับปัจจนียานุโลม จำแจกไว้แล้ว ในกุสลัตติกะ ฉันใด พึงนับฉันนั้น") ปิดท้ายด้วย "อุปาทินนัตติกะ ที่ ๔ จบ" กลางหน้า ๗๙๑ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของสังกิลิฏฐัตติกะ ติกะที่ ๕ และเป็นติกะสุดท้ายของเล่มนี้
50. หน้า ๗๙๑–๗๙๔ สังกิลิฏฐัตติกะ: ปฏิจจวาร และวารที่คั่นกลางทั้ง ๕ (ย่อรวบรัดที่สุด) เริ่มสังกิลิฏฐัตติกะ ติกะที่ ๕ และติกะสุดท้ายของเล่มนี้ (สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม/อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม/อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม) ทันทีในหน้า ๗๙๑ ปฏิจจวารเขียนเนื้อความจริงเฉพาะเหตุปัจจัยเท่านั้น ส่วนปัจจัยที่เหลือถูกยกไปอ้างอิงกุสลัตติกะทั้งหมด ("ในกุสลัตติกะท่านจำแนกไว้อย่างไร พึงจำแนกอย่างนั้น") และวารที่คั่นกลางทั้ง ๕ คือสหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร ถูกยุบรวมเป็นประโยคคำสั่งเดียวที่หน้า ๗๙๔ โดยไม่มีเนื้อความแยกเลย เป็นการย่อรวบรัดที่สุดในเล่ม
51. หน้า ๗๙๔–๘๐๕ สังกิลิฏฐัตติกะ ปัญหาวาร: เนื้อความบรรยาย ช่วงที่ ๑ (นิพพานเป็นอารัมมณปัจจัยแก่มรรคและผล) เริ่มปัญหาวารทันทีในหน้า ๗๙๔ ด้วยเนื้อความบรรยายเต็มใหม่อีกครั้ง (เพราะตัวอย่างเจาะจงกับความเศร้าหมอง) รวมถึงข้อความสำคัญว่า "นิพพานเป็นปัจจัยแก่มรรค แก่ผล โดยอารัมมณปัจจัย" ที่หน้า ๗๙๗ พร้อมเนื้อหาเกี่ยวกับอริยมรรคและผลสมาบัติภายใต้อุปนิสสยปัจจัยและอนันตรปัจจัย
52. หน้า ๘๐๖–๘๑๒ สังกิลิฏฐัตติกะ ปัญหาวาร: เนื้อความบรรยายช่วงท้าย และเริ่มการนับ ปิดท้ายเนื้อความบรรยายไล่เรียงปัจจัยที่เหลือจนครบทั้ง ๒๔ แล้วเริ่มตารางนับจำนวนวาระ
53. หน้า ๘๑๒–๘๑๘ สังกิลิฏฐัตติกะ ปัญหาวาร: การนับอนุโลม ปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ ปัจจนียานุโลม และจบเล่ม นับจำนวนวาระครบทั้ง ๔ แนว คือ อนุโลม (ย่อ) ปัจจนียะ (ปิดท้าย "ปัจจนียะ จบ") อนุโลมปัจจนียะ (ปิดท้าย "อนุโลมปัจจนียะ จบ") และปัจจนียานุโลม ปิดท้ายด้วยโคโลฟอนสุดท้ายของเล่มทั้งหมด "ปัจจนียานุโลม จบ / สังกิลิฏฐัตติกะ ที่ ๕ จบ / อนุโลมติกปัฏฐาน ตอนต้น จบ" ที่หน้า ๘๑๘ อันเป็นหน้าสุดท้ายของเล่ม ๔๐