มหาวรรค ภาค ๒

สรุปโดย AI จากเนื้อหาทั้งเล่ม (๓๕ หัวข้อ) — คลิกเพื่อไปยังหน้าเริ่มต้นของหัวข้อนั้น

1. หน้า ๑–๑๐ เศรษฐีบุตรโสณโกฬิวิสะและพระสาคตเถระ โสณโกฬิวิสะเข้าเฝ้าพระเจ้าพิมพิสารด้วยขนงอกที่ฝ่าเท้า พระสาคตเถระแสดงอิทธิปาฏิหาริย์ต่อหน้าประชาชนแปดหมื่นคน แล้วโสณะออกบวชปรารภความเพียรจนเท้าแตก ได้ฟังอุปมาสายพิณจนบรรลุอรหัตต์
2. หน้า ๑๐–๒๒ จัมมขันธกะ (เรื่องหนัง/รองเท้า) ระเบียบเรื่องรองเท้า เขียงเท้า หนังสัตว์ ที่นั่งที่นอน — มีเรื่องภิกษุใจร้ายชักชวนฆ่าลูกโคเพื่อเอาหนังจนแม่โคเดินตามด้วยความรัก
3. หน้า ๒๓–๒๙ พระโสณกุฏิกัณณะและพระมหากัจจานะ พระโสณกุฏิกัณณะสวดอัฏฐกวรรคถวายพระพุทธเจ้ายามดึก และคำขอพร ๕ ประการสำหรับอวันตีทักขิณาบถ จบจัมมขันธกะ
4. หน้า ๓๐–๔๔ เริ่มเภสัชชขันธกะ (เรื่องยา) ทรงอนุญาตเภสัช ๕ มูลเภสัช กสาวเภสัช ยาตา และพระปิลินทวัจฉะอาพาธปวดศีรษะ-โรคลม-โรคฝี
5. หน้า ๔๔–๔๗ พระปิลินทวัจฉะนิรมิตทอง ท่านนิรมิตระเบียบดอกไม้ทองคำให้เด็กหญิงยากจนจนตระกูลถูกจับข้อหาลักทรัพย์ ต้องนิรมิตปราสาทพระเจ้าพิมพิสารเป็นทองพิสูจน์ฤทธิ์
6. หน้า ๔๗–๕๕ พระพุทธเจ้าประชวรและข้อห้ามผ่าตัดในที่แคบ พระอานนท์หุงยาคูถวายจนถูกตำหนิ และห้ามทำสัตถกรรม/วัตถิกรรมในที่แคบ
7. หน้า ๕๕–๖๑ อุบาสิกาสุปปิยาเชือดเนื้อขาถวายภิกษุ นางเชือดเนื้อขาตนเองถวายภิกษุอาพาธ พระพุทธเจ้ารักษาแผลด้วยฤทธิ์ นำไปสู่บัญญัติห้ามฉันเนื้อมนุษย์และเนื้อสัตว์อันตรายชนิดต่างๆ
8. หน้า ๖๑–๖๙ ข้าวยาคูและงบน้ำอ้อย อานิสงส์ข้าวยาคู ๑๐ ประการ และปาฏิหาริย์งบน้ำอ้อยเดือดพล่านเมื่อเทลงน้ำจนพราหมณ์เวลัฏฐกัจจานะได้ดวงตาเห็นธรรม
9. หน้า ๖๙–๗๕ เสด็จบ้านปาฏลิและข้ามแม่น้ำคงคา ทรงแสดงโทษศีลวิบัติ ๕ คำทำนายเมืองปาฏลิบุตร และเสด็จข้ามแม่น้ำคงคาด้วยฤทธิ์
10. หน้า ๗๖–๗๘ นางอัมพปาลีคณิกา นางแข่งกับเจ้าลิจฉวีเพื่อแย่งสิทธินิมนต์พระพุทธเจ้าก่อน ประกาศว่าแม้ประทานเมืองเวสาลีก็ไม่ขาย
11. หน้า ๗๘–๘๘ สีหะเสนาบดีเปลี่ยนศาสนา สีหะเสนาบดีเปลี่ยนใจจากนิครนถ์มานับถือพุทธศาสนา ท่ามกลางการคัดค้านของครูเก่า และบัญญัติห้ามฉันเนื้อที่ทำเฉพาะ
12. หน้า ๘๘–๙๖ เมณฑกะคหบดีตระกูลมหัศจรรย์ ตระกูลมีฤทธิ์ทุกคน ข้าวไหลจากฟ้าไม่มีวันหมด พระเจ้าพิมพิสารส่งมหาอำมาตย์ไปพิสูจน์ก่อนเมณฑกะเข้าเฝ้าได้ธรรมจักษุ
13. หน้า ๙๖–๑๐๒ เกณิยชฎิลและเสด็จกุสินารา ทรงอนุญาตน้ำอัฏฐบาน และโรชะมัลลกษัตริย์ต้อนรับด้วยความกลัวถูกปรับสินไหมมากกว่าศรัทธา
14. หน้า ๑๐๒–๑๐๗ จบเภสัชชขันธกะ โรชะมัลละถวายผัก มหาประเทศ ๔ (หลักตัดสินสิ่งควร/ไม่ควร) จบเภสัชชขันธกะ (๑๐๖ เรื่อง)
15. หน้า ๑๐๘–๑๓๓ กฐินขันธกะ ทรงอนุญาตให้กรานกฐินแก่ภิกษุปาไฐยรัฐ พร้อมอานิสงส์ ๕ ประการ และกฎเกณฑ์การเดาะกฐินโดยละเอียด
16. หน้า ๑๓๔–๑๓๗ เริ่มจีวรขันธกะและกำเนิดหมอชีวก นางคณิกาสาลวดีทิ้งทารกที่กองหยากเยื่อ เจ้าชายอภัยช่วยไว้ตั้งชื่อชีวก แล้วไปเรียนวิชาแพทย์ที่ตักกสิลา
17. หน้า ๑๓๗–๑๔๖ ผลงานการรักษาของหมอชีวก รักษาภรรยาเศรษฐีสาเกต พระเจ้าพิมพิสาร ผ่าตัดสมองเศรษฐีราชคฤห์ เนื้องอกลำไส้บุตรเศรษฐี และลวงพระเจ้าปัชโชตให้เสวยเนยใสแล้วหนีขี่ช้างภัททวดี
18. หน้า ๑๔๖–๑๕๒ ผ้าสิไวยกะและคหบดีจีวร พระเจ้าปัชโชตถวายผ้าสิไวยกะ ชีวกถวายยาถ่ายแด่พระพุทธเจ้า และทรงอนุญาตคหบดีจีวร ผ้าปาวาร ผ้าโกเชาว์
19. หน้า ๑๕๒–๑๖๐ ระเบียบเจ้าหน้าที่ดูแลจีวรสงฆ์ การแต่งตั้งเจ้าหน้าที่รับ-เก็บ-แจกจีวร น้ำย้อมจีวร และห้ามใช้จีวรที่ไม่ตัด
20. หน้า ๑๖๐–๑๖๔ กำเนิดรูปแบบจีวรและอดิเรกจีวร พระอานนท์แต่งจีวรตามลายคันนาของชาวมคธ พระพุทธเจ้าทดลองความหนาวกลางแจ้งจนอนุญาตไตรจีวร และกฎเก็บอดิเรกจีวร ๑๐ วัน
21. หน้า ๑๖๔–๑๖๙ นางวิสาขาขอพร ๘ ประการ ทาสีเข้าใจผิดว่าภิกษุเปลือยกายอาบน้ำฝนเป็นอาชีวก นางวิสาขาจึงทูลขอพร ๘ ประการ เช่น ผ้าอาบน้ำฝนและภัตตาหารสำหรับผู้ป่วย
22. หน้า ๑๖๙–๑๗๕ ผ้านิสีทนะและการดูแลจีวร ภิกษุอสุจิเคลื่อนขณะหลับ พระเวลัฏฐสีสะอาพาธฝีดาด และกฎการวิกัป-ซ่อมจีวร
23. หน้า ๑๗๕–๑๗๘ การจัดสรรจีวรและพระอุปนนทศากยบุตร กฎการให้ผ้าแก่บิดามารดา และพระอุปนนทะจงใจจำพรรษา ๒ วัดเพื่อหวังส่วนแบ่งจีวรซ้ำซ้อน จนถูกเรียกว่า "โมฆบุรุษ"
24. หน้า ๑๗๘–๑๘๑ พระพุทธเจ้าทรงพยาบาลภิกษุไข้ด้วยพระองค์เอง ทรงพบภิกษุอาพาธท้องร่วงนอนจมกองมูตรคูถอย่างโดดเดี่ยว จึงทรงสรงน้ำให้เองพร้อมตรัสว่า "ผู้ใดจะพึงอุปัฏฐากเรา ผู้นั้นจึงพยาบาลภิกษุอาพาธ"
25. หน้า ๑๘๑–๑๙๐ ข้อห้ามแต่งกายแบบเดียรถีย์และการแบ่งจีวรมรณภาพ ภิกษุทดลองแต่งกายเปลือยกาย/นุ่งหนังเสือแบบเดียรถีย์ถูกทรงห้าม และกติกาแบ่งจีวรเมื่อภิกษุหลีกไป สึก หรือมรณภาพ
26. หน้า ๑๙๐–๑๙๒ จบจีวรขันธกะ มาติกาการเกิดจีวร ๘ ข้อ จบจีวรขันธกะ (๙๖ เรื่อง)
27. หน้า ๑๙๓–๑๙๗ เริ่มจัมเปยยขันธกะ: พระกัสสปโคตร เจ้าอาวาสผู้ใจดีขยันต้อนรับแขกถูกภิกษุอาคันตุกะยกออกจากหมู่อย่างไม่เป็นธรรม พระพุทธเจ้าทรงตัดสินคืนความยุติธรรม
28. หน้า ๑๙๗–๒๒๐ ประเภทกรรมสงฆ์และการนิสสารณา-โอสารณา อธิบายกรรมที่เป็นธรรม/ไม่เป็นธรรม องค์ประชุมสงฆ์ และการขับออก-รับกลับเข้าหมู่
29. หน้า ๒๒๑–๒๔๔ กรรม ๕ ชนิดที่ลงแก่ภิกษุ ตัชชนียกรรม นิยสกรรม ปัพพาชนียกรรม ปฏิสารณียกรรม อุกเขปนียกรรม จบจัมเปยยขันธกะ (๓๘ เรื่อง)
30. หน้า ๒๔๕–๒๕๐ เริ่มโกสัมพีขันธกะ: สังฆเภทที่โกสัมพี ภิกษุพหูสูตถูกยกออกจากหมู่อย่างขัดแย้ง รวบรวมพรรคพวกจนสงฆ์แตกเป็นสองฝ่าย พระพุทธเจ้าเสด็จไปห้ามปรามแต่ไม่สำเร็จ
31. หน้า ๒๕๐–๒๕๒ ต้นเหตุความแตกแยกทวีความรุนแรง ภิกษุอธรรมวาทีทูลขอให้พระพุทธเจ้าทรงนิ่งเฉยไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยว
32. หน้า ๒๕๒–๒๖๒ นิทานทีฆาวุกุมาร พระเจ้าทีฆีติโกศลถูกพระเจ้าพรหมทัตแย่งเมืองและประหารชีวิต โอรสทีฆาวุมีโอกาสแก้แค้นขณะศัตรูหลับแต่ยั้งใจไว้ตามคำสอนบิดา "อย่าเห็นแก่ยาว อย่าเห็นแก่สั้น"
33. หน้า ๒๖๒–๒๖๗ เวรุปสมคาถาและช้างปาริไลยกะ คาถาว่าด้วยการระงับเวร เสด็จพบพระภคุ อนุรุทธะ นันทิยะ กิมพิละผู้สามัคคีกัน แล้วหลีกไปอยู่ป่ารักขิตวันมีพญาช้างปาริไลยกะอุปัฏฐาก
34. หน้า ๒๖๗–๒๗๓ ชาวโกสัมพีคว่ำบาตรและพระสาวกทูลถาม อุบาสกอุบาสิกาไม่ไหว้ไม่ใส่บาตรภิกษุที่ทะเลาะกัน พระสาวกใหญ่และคฤหัสถ์สำคัญทูลถามข้อปฏิบัติ ทรงแสดงวัตถุ ๑๘ ประการสำหรับอธรรมวาทีและธรรมวาที
35. หน้า ๒๗๓–๒๗๘ สังฆสามัคคีและบทปิดท้ายเล่ม ๕ ภิกษุผู้ถูกยกสำนึกผิดขอเข้าหมู่ สงฆ์ทำสังฆสามัคคี พระอุบาลีทูลถามเรื่องสังฆสามัคคี ๒ อย่าง จบโกสัมพีขันธกะและปิดท้าย "มหาวรรค ภาค ๒ จบ"