อุปฺปชฺชติ ยสฺส สงฺขิตฺตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส วิกฺขิตฺตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส มหคฺคตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส อมหคฺคตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส สอุตฺตรํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส อนุตฺตรํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส สมาหิตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส อสมาหิตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส วิมุตฺตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส อวิมุตฺตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส กุสลํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส อกุสลํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส อพฺยากตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ ยสฺส สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ (เอเตน อุปาเยน ยาว สรณอรณา อุทฺธริตพฺพา) ยสฺส อรณํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ น นิรุชฺฌติ ตสฺส อรณํ จิตฺตํ นิรุชฺฌิสฺสติ น อุปฺปชฺชิสฺสติ ยสฺส วา ปน อรณํ จิตฺตํ นิรุชฺฌิสฺสติ น อุปฺปชฺชิสฺสติ ตสฺส อรณํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ น นิรุชฺฌติ ฯ

อุทฺเทสวารํ นิฏฺฐิตํ ฯ

_______________________

ปุคฺคลวารนิทฺเทโส

[๔๔] ยสฺส จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ น นิรุชฺฌติ ตสฺส จิตฺตํ นิรุชฺฌิสฺสติ น อุปฺปชฺชิสฺสตีติ: ปจฺฉิมจิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ น นิรุชฺฌติ นิรุชฺฌิสฺสติ น อุปฺปชฺชิสฺสติ อิตเรสํ จิตฺตสฺส อุปฺปาทกฺขเณ เตสํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ น นิรุชฺฌติ นิรุชฺฌิสฺสติ เจว อุปฺปชฺชิสฺสติ จ ฯ ยสฺส วา ปน จิตฺตํ นิรุชฺฌิสฺสติ น อุปฺปชฺชิสฺสติ