ยมก ภาค ๑

สรุปโดย AI จากเนื้อหาทั้งเล่ม (๕๕ หัวข้อ) — คลิกเพื่อไปยังหน้าเริ่มต้นของหัวข้อนั้น

1. หน้า ๑–๙ มูลยมก - อุทเทสวาร เปิดเล่ม (พระอภิธรรมปิฎก ยมก ภาค ๑) ด้วยมูลยมก หมวดที่ ๑ ของยมก ๑๐ หมวด ตั้งคำถามคู่ (อนุโลม/ปฏิโลม) ยังไม่เฉลย ว่าด้วย ๔ บท (กุศล อกุศล อัพยากฤต นาม) เทียบกับ 'มูล' ของแต่ละบท ผ่านนยจตุกกะ ๔ นัย แล้วขยายไปยังไวพจน์อีก ๙ คำ (เหตุ นิทาน สมภพ ประภพ สมุฏฐาน อาหาร อารมณ์ ปัจจัย สมุทัย) จบ 'อุทเทสวาร จบ' หน้า ๙
2. หน้า ๑๐–๒๖ มูลยมก - นิทเทสวาร (ปิดมูลยมก) เฉลยคำถามชุดเดียวกับอุทเทสวาร ระบุข้อยกเว้นสำคัญ เช่น กุศลมูล/อกุศลมูลมีเพียง ๓ อย่างเท่านั้น, รูปที่มีกุศล/อกุศลเป็นสมุฏฐานมีมูลอย่างเดียวกันแต่ไม่เป็นกุศล/อกุศล, และอกุศลที่เป็นอเหตุกะ vs สเหตุกะ จบ 'นิทเทสวาร จบ' หน้า ๒๖ ซึ่งเป็นจุดจบมูลยมกทั้งหมดโดยปริยาย
3. หน้า ๒๗–๓๓ ขันธยมก - ปัณณัตติวารอุทเทส เริ่มขันธยมก หมวดที่ ๒ บัญญัติขันธ์ ๕ (รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ) ตั้งคำถามคู่ยังไม่เฉลย ๔ แบบ: ปทโสธนวาร ปทโสธนมูลจักกวาร สุทธขันธวาร สุทธขันธมูลจักกวาร ทั้งอนุโลมและปัจจนีกะ ช่องโหว่ข้อมูล: หน้า ๓๓ ในฐานข้อมูลมีเนื้อหาซ้ำกับหน้า ๒๙-๓๐ คำต่อคำ ทำให้เนื้อหาจริงช่วงท้ายของหมวดนี้ขาดหายไปจากแหล่ง มจร.
4. หน้า ๓๔–๕๔ ขันธยมก - ปัณณัตติวารนิทเทส เฉลยคำถามชุดเดียวกับปัณณัตติวารอุทเทส ทั้ง ๔ วาร ชี้ข้อยกเว้นเชิงบัญญัติสำคัญ เช่น ปิยรูป/สาตรูปเป็นรูปแต่ไม่เป็นรูปขันธ์, ทิฏฐิสัญญาเป็นสัญญาแต่ไม่เป็นสัญญาขันธ์
5. หน้า ๕๕–๖๕ ขันธยมก - ปวัตติวาร อุปปาทวาร: ปัจจุปปันน/อตีต/อนาคตวาร เปลี่ยนจากการวิเคราะห์เชิงบัญญัติสู่การวิเคราะห์การเกิดขึ้นตามกาลเวลา ใช้คู่รูปขันธ์-เวทนาขันธ์เป็นตัวอย่างหลัก ผ่านโครงสร้างอนุโลม/ปัจจนีก × บุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส ครอบคลุมปัจจุบัน อดีต และอนาคต อ้างอิงภูมิเฉพาะ เช่น อสัญญสัตตภูมิ ปัญจโวการภูมิ อรูปภูมิ สุทธาวาสภูมิ
6. หน้า ๖๖–๗๔ ขันธยมก - อุปปาทวาร: วารผสมกาล ๓ คู่ (ปิดอุปปาทวาร) เทียบข้ามกาล 'กำลังเกิด-เคยเกิด', 'กำลังเกิด-จักเกิด', 'เคยเกิด-จักเกิด' ครบอนุโลม/ปัจจนีก × บุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส ปิดวารการเกิดทั้งหมด [ช่องโหว่ข้อมูล: เนื้อหาขาดกลางคำที่รอยต่อหน้า ๗๑-๗๒]
7. หน้า ๗๕–๘๑ ขันธยมก - ปวัตติวาร นิโรธวาร: ปัจจุปปันน/อตีต/อนาคตวาร เริ่มวารใหม่ว่าด้วยการ 'ดับ' แทนการ 'เกิด' โครงสร้างเดียวกับอุปปาทวารทุกประการ
8. หน้า ๘๑–๙๒ ขันธยมก - นิโรธวาร: วารผสมกาล ๓ คู่ (ปิดนิโรธวาร) เทียบข้ามกาลของการดับ ครบอนุโลม/ปัจจนีก × บุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส ปิดวารการดับทั้งหมด [ช่องโหว่ข้อมูล: ข้อทั้งข้อ {๒๑๗} หายไปที่รอยต่อหน้า ๙๑-๙๒]
9. หน้า ๙๓–๑๐๓ ขันธยมก - ปวัตติวาร อุปปาทนิโรธวาร: ปัจจุปปันน/อตีต/อนาคตวาร เกิดคู่กับดับข้ามขันธ์คนละชนิด ทุกคำตอบเป็น 'ไม่ใช่' แสดงว่าขันธ์เกิด-ขันธ์ดับพร้อมกันในบุคคลเดียวไม่ได้ [ช่องโหว่ข้อมูล: ข้อ {๒๓๔} หายที่ ๙๗-๙๘, ประโยคอ้างอิงขาดที่ ๑๐๓-๑๐๔]
10. หน้า ๑๐๔–๑๑๐ ขันธยมก - อุปปาทนิโรธวาร: วารผสมกาล ๓ คู่ (ปิดอุปปาทนิโรธวาร+ปวัตติวาร) เทียบข้ามกาลของเกิด-ดับผสม ปิดท้ายด้วย 'อุปปาทนิโรธวาร จบ' [ช่องโหว่ข้อมูล: ข้อ {๒๕๕} หายที่ ๑๐๔-๑๐๕, ข้อ {๒๗๐} หายที่ ๑๐๙-๑๑๐]
11. หน้า ๑๑๑–๑๑๔ ขันธยมก - ปริญญาวาร (ปิดขันธยมก) คู่ถาม-ตอบสั้นกระชับว่าด้วยผู้ 'กำหนดรู้' ขันธ์ครบ ๖ มิติกาล ยกเว้นกรณีพระอรหันต์และผู้ตั้งอยู่ในอรหัตตมรรค จบ 'ปริญญาวาร จบ' ปิดขันธยมกทั้งหมด (หมวดที่ ๒/๑๐)
12. หน้า ๑๑๕–๑๒๑ อายตนยมก - ปัณณัตติวารอุทเทส เริ่มยมกที่ ๓ ว่าด้วยอายตนะ ๑๒ (จักขายตนะ...ธัมมายตนะ) ตั้งคำถามคู่ยังไม่เฉลย ๔ วาระย่อย: ปทโสธนวาร ปทโสธนมูลจักกวาร สุทธายตนวาร สุทธายตนมูลจักกวาร ทั้งอนุโลมและปัจจนีกะ
13. หน้า ๑๒๒–๑๓๓ อายตนยมก - ปัณณัตติวารนิทเทส เฉลยคำตอบชุดเดียวกัน แสดงข้อยกเว้นแยกสมมติ-ปรมัตถ์ เช่น ทิพพจักขุ/ปัญญาจักขุเป็นจักขุแต่ไม่เป็นจักขายตนะ, ทิพพโสตะ/ตัณหาโสตะเป็นโสตะแต่ไม่เป็นโสตายตนะ, สีลคันธะ/สมาธิคันธะ/ปัญญาคันธะเป็นคันธะแต่ไม่เป็นคันธายตนะ
14. หน้า ๑๓๔–๑๖๑ อายตนยมก - ปวัตติวาร อุปปาทวาร: ปัจจุปปันนวาร+อตีตวาร วิเคราะห์การเกิดของอายตนะตัวแทน ๔ (จักขุ ฆานะ รูป มนะ) ครบ ๖ มุม (อนุโลม/ปัจจนีก × บุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส) ในกาลปัจจุบันและอดีต คำตอบอิงข้อเท็จจริงเรื่องภูมิ เช่น รูปาวจรภูมิไม่มีฆานะ, อสัญญสัตตภูมิไม่มีจิต, อรูปภูมิไม่มีรูป [ช่องโหว่ข้อมูล: คำถามสุดท้ายของปัจจนีกะปทโสธนวารขาดที่ ๑๑๖-๑๑๗]
15. หน้า ๑๖๑–๑๙๙ อายตนยมก - อุปปาทวาร: อนาคตวาร+ปัจจุปปันนาตีตวาร+ปัจจุปปันนานาคตวาร อนาคตวารอิงแนวคิดปัจฉิมภวิกบุคคล(ผู้อยู่ภพสุดท้ายก่อนปรินิพพาน)เป็นเงื่อนไขหลัก จากนั้นเทียบข้ามกาลปัจจุบัน-อดีตและปัจจุบัน-อนาคต [ช่องโหว่ข้อมูล: คำตอบข้อ{๓๖๗}ขาดตอนกลางที่ ๑๕๙-๑๖๐]
16. หน้า ๑๙๙–๒๒๔ อายตนยมก - อุปปาทวาร: อตีตานาคตวาร (ปิดอุปปาทวาร) เทียบ 'เคยเกิด' กับ 'จักเกิด' ปิดท้ายด้วย 'อุปปาทวาร จบ' หน้า ๒๒๔ ปิดวาระใหญ่ทั้งหมดว่าด้วยการเกิด ข้อยกเว้นหลักคือปัจฉิมภวิกบุคคลและผู้จักอุบัติในอรูปภูมิแล้วปรินิพพาน [หมายเหตุ: ระเบียนที่ดูขาดหลายจุดจริงเป็นการย่อโดยตั้งใจของผู้แต่งเอง ยืนยันจากหมายเหตุ 'พึงขยายให้พิสดาร' ที่หน้า ๒๒๙]
17. หน้า ๒๒๔–๒๕๙ อายตนยมก - ปวัตติวาร นิโรธวาร: ปัจจุปปันน/อตีต/อนาคต/ปัจจุปปันนาตีตวาร เปิด '๒.นิโรธวาร' ทันทีในหน้าที่ปิดอุปปาทวาร วิเคราะห์การ 'ดับ' ของอายตนะแทนการเกิด โครงสร้างขนานกับอุปปาทวารทุกประการ
18. หน้า ๒๖๐–๒๘๙ อายตนยมก - นิโรธวาร: ปัจจุปปันนานาคต+อตีตานาคตวาร (ปิดนิโรธวาร) เทียบข้ามกาลของการดับ ปิดท้ายวาระใหญ่นิโรธวารทั้งหมด [ช่องโหว่ข้อมูลที่ต้องสงสัย: คำถาม ปฏิ. ค้างไว้ที่หน้า ๒๗๕ แล้วหน้า ๒๗๖ กระโดดขึ้นหัวข้อใหม่โดยไม่มีคำตอบ วิ. เลย]
19. หน้า ๒๙๐–๓๑๒ อายตนยมก - ปวัตติวาร อุปปาทนิโรธวาร: ปัจจุปปันน/อตีต/อนาคตวาร หมวดใหญ่ใหม่ เปลี่ยนจากคู่ 'ดับ' อย่างเดียวมาเป็นคู่ 'กำลังเกิด' กับ 'กำลังดับ' พร้อมกัน คำตอบเป็น 'ไม่ใช่' เสมอ เพราะขณะเกิดกับขณะดับเป็นคนละขณะจิต อนาคตวารแนะนำ 'ปัจฉิมภวิกบุคคล' เป็นข้อยกเว้นหลัก
20. หน้า ๓๑๒–๓๒๘ อายตนยมก - อุปปาทนิโรธวาร: ปัจจุปปันนานาคต+อตีตานาคตวาร (ปิดวาร) เทียบข้ามกาลผสมของเกิด-ดับ ปิดท้าย 'อุปปาทนิโรธวาร จบ' ปิดหมวดปวัตติวารทั้งหมดของอายตนยมก
21. หน้า ๓๒๙–๓๓๒ อายตนยมก - ปริญญาวาร (ปิดอายตนยมก) เปลี่ยนจากเกิด/ดับมาเป็น 'กำหนดรู้' ครบ ๖ วารกาล ข้อยกเว้นสำคัญ: อรหันตบุคคล ผู้พร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค ปุถุชนผู้จักไม่ได้มรรค จบ 'ปริญญาวาร จบ' ปิดอายตนยมกทั้งหมด (หมวดที่ ๓/๑๐)
22. หน้า ๓๓๓–๓๓๘ ธาตุยมก - ปัณณัตติวารอุทเทส หมวดใหม่: บัญชีธาตุ ๑๘ (จักขุธาตุ...ธัมมธาตุ) ตามด้วย ๔ รูปแบบคำถามแบบย่อไม่มีคำตอบเต็ม (ปทโสธนวาร ปทโสธนมูลจักกวาร สุทธธาตุวาร สุทธธาตุมูลจักกวาร)
23. หน้า ๓๓๘–๓๔๙ ธาตุยมก - ปัณณัตติวารนิทเทส ขยายคำถามเดิมให้มีคำตอบเต็ม พร้อมข้อยกเว้นเชิงภาษาโวหาร เช่น ทิพพจักขุ/ปัญญาจักขุเป็นจักขุแต่ไม่เป็นจักขุธาตุ, สีลคันธะ/สมาธิคันธะ/ปัญญาคันธะเป็นคันธะแต่ไม่เป็นคันธธาตุ, อรรถรส/ธรรมรส/วิมุตติรสเป็นรสะแต่ไม่เป็นรสธาตุ
24. หน้า ๓๔๙–๓๕๑ ธาตุยมก - ปวัตติวาร+ปริญญาวาร (ย่อ, ปิดธาตุยมก) ปุจฉาเรื่องการ 'กำลังเกิด' ของธาตุคู่แบบย่อ แล้วขมวดสั้นด้วยปริญญาวาร ปิดยมกทั้งหมดด้วยข้อความ 'ธาตุยมกบริบูรณ์โดยการละข้อความไว้' (ผู้แต่งข้ามรายละเอียดปวัตติวารที่เหลือเพราะซ้ำแบบอายตนยมก)
25. หน้า ๓๕๒–๓๕๗ สัจจยมก - ปัณณัตติวารอุทเทส เปิดยมกใหม่ด้วยนิยามอริยสัจ ๔ (ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค) ตามด้วยปุจฉาพื้นฐานแบบคู่ ทั้งอนุโลมและปัจจนีกะ (ปทโสธนวาร ปทโสธนมูลจักกวาร สุทธสัจจวาร สุทธสัจจมูลจักกวาร)
26. หน้า ๓๕๗–๓๖๖ สัจจยมก - ปัณณัตติวารนิทเทส ขยายความคำถามชุดเดิมให้มีคำตอบเต็ม เช่น เว้นกายิกทุกข์-เจตสิกทุกข์แล้ว ทุกขสัจที่เหลือไม่เป็นทุกข์ [ช่องโหว่ข้อมูล: กลุ่มจุดขาดหายเล็กน้อย ๙ จุดที่รอยต่อหน้าในช่วง ๓๔๓-๓๖๓ ส่วนใหญ่เป็นวลีปิดท้ายหรือเลขกำกับข้อที่หายไปก่อนขึ้นหน้าใหม่]
27. หน้า ๓๖๖–๓๗๙ สัจจยมก - ปวัตติวาร อุปปาทวาร: ปัจจุปปันน/อตีตวาร ทุกข์-สมุทัย-มัคคสัจ 'กำลังเกิด'/'เคยเกิด' พร้อมกันของบุคคลใดหรือไม่ ผ่าน ๓ มิติ (บุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส) และปัจจนีกะคู่ขนาน ใช้เงื่อนไขขณะจิต/ภูมิเป็นตัวแยกกรณี
28. หน้า ๓๘๐–๓๙๔ สัจจยมก - อุปปาทวาร: อนาคต+ปัจจุปปันนาตีต+ปัจจุปปันนานาคตวาร ใช้เงื่อนไข 'บุคคลจักได้อรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด' และ 'บุคคลผู้เป็นปุถุชนซึ่งจักไม่ได้มรรค' เป็นจุดแยกกรณีหลัก เทียบข้ามกาลปัจจุบัน-อดีตและปัจจุบัน-อนาคต
29. หน้า ๓๙๕–๓๙๙ สัจจยมก - อุปปาทวาร: อตีตานาคตวาร (ปิดอุปปาทวาร) เทียบ 'เคยเกิด' กับ 'จักเกิด' ปิดท้ายอุปปาทวารทั้งหมดด้วย 'อุปปาทวาร จบ' ก่อนเข้าสู่นิโรธวาร
30. หน้า ๓๙๙–๔๑๓ สัจจยมก - ปวัตติวาร นิโรธวาร: ปัจจุปปันน/อตีต/อนาคตวาร เปิดหมวดใหม่ว่าด้วยความดับของสัจจะ คู่ทุกข-สมุทยส่วนใหญ่สมมาตรแต่มีข้อยกเว้นที่ขณะจุติ/ภังคขณะของจิตต่างดวง; คู่สมุทย-มัคคตอบปฏิเสธตรงไปตรงมาเพราะตัณหาและมรรคไม่ดับพร้อมกัน [ช่องโหว่ข้อมูล: ประโยคหมายเหตุขาดกลางที่ ๔๐๒-๔๐๓]
31. หน้า ๔๑๓–๔๒๖ สัจจยมก - นิโรธวาร: ปัจจุปปันนาตีต/ปัจจุปปันนานาคต/อตีตานาคตวาร (ปิดนิโรธวาร) ทดสอบคู่ประโยค 'กำลังดับ' เทียบ 'เคยดับ'/'จักดับ' ปิดท้าย 'นิโรธวาร จบ' หน้า ๔๒๖ [ช่องโหว่ข้อมูล: หัวข้อย่อย 'อนุโลมโอกาส' {๙๗๓} หายทั้งหมดที่ ๔๒๒-๔๒๓]
32. หน้า ๔๒๖–๔๔๑ สัจจยมก - ปวัตติวาร อุปปาทนิโรธวาร (ปิดวาร) เปิดหมวดใหม่ทดสอบว่าขณะสภาวธรรมหนึ่ง 'กำลังเกิด' อีกสภาวธรรม 'กำลังดับ' พร้อมกันหรือไม่ (ส่วนใหญ่ตอบ 'ไม่ใช่' เพราะเกิด-ดับเป็นคนละขณะจิต) ครบ ๖ มิติกาล ปิดท้าย 'อุปปาทนิโรธวาร จบ' หน้า ๔๔๑
33. หน้า ๔๔๒–๔๔๕ สัจจยมก - ปริญญาวาร (ปิดสัจจยมก) หมวดสุดท้ายของสัจจยมก เปลี่ยนคู่คำถามจากเกิด-ดับเป็นการปฏิบัติธรรม: 'กำลังกำหนดรู้ทุกขสัจ' คู่กับ 'กำลังละสมุทยสัจ' ครบ ๖ กาล ไม่มีมิติโอกาส/ปุคคโลกาส จบ 'ปริญญาวาร จบ' ปิดสัจจยมกทั้งหมด (หมวดที่ ๕/๑๐)
34. หน้า ๔๔๖–๔๔๘ สังขารยมก - ปัณณัตติวารอุทเทส ขึ้นหมวดใหญ่ใหม่ นิยามสังขาร ๓: กายสังขาร (ลมอัสสาสปัสสาสะ) วจีสังขาร (วิตกวิจาร) จิตตสังขาร (สัญญา-เวทนา-เจตสิกที่เหลือ) ตามด้วยตารางคำถามแบบย่อ ๓ ชุด
35. หน้า ๔๔๘–๔๕๔ สังขารยมก - ปัณณัตติวารนิทเทส ขยายคำถามชุดเดิมให้มีคำตอบเต็ม เช่น 'กาย เป็นกายสังขารใช่ไหม' ตอบ 'ไม่ใช่' เพราะกายสังขารคือธรรมนามธรรม (ลมหายใจ) ไม่ใช่รูปกาย จบ 'ปัณณัตติวารนิทเทส จบ' หน้า ๔๕๔
36. หน้า ๔๕๔–๔๖๘ สังขารยมก - ปวัตติวาร อุปปาทวาร: ปัจจุปปันน/อตีตวาร วิเคราะห์การเกิดจริงของสังขาร ๓ คู่กัน ผูกกับฌานและภูมิอย่างละเอียด เช่น กายสังขารไม่เกิดในทุติย-ตติยฌานและอรูปภูมิ, วจีสังขารไม่เกิดตั้งแต่ทุติยฌานขึ้นไป, จิตตสังขารเกิดกว้างที่สุดครอบคลุมทุกภูมิที่มีจิต
37. หน้า ๔๖๘–๔๘๔ สังขารยมก - อุปปาทวาร: อนาคต/ผสมกาล (ปิดอุปปาทวาร) วิเคราะห์การเกิดในอนาคตและเทียบข้ามกาล กล่าวถึงปัจฉิมจิต(จิตดวงสุดท้ายก่อนปรินิพพาน)เป็นเกณฑ์สำคัญซ้ำหลายครั้ง ปิดท้าย 'อุปปาทวาร จบ' หน้า ๔๘๔
38. หน้า ๔๘๔–๔๙๕ สังขารยมก - ปวัตติวาร นิโรธวาร: ปัจจุปปันน/อตีต/อนาคตวาร เริ่มหัวข้อ '๒.นิโรธวาร' ทันทีในหน้าเดียวกับที่ปิดอุปปาทวาร วิเคราะห์การ 'ดับ' ของสังขารสามแทนการเกิด โครงสร้างขนานกับอุปปาทวารทุกประการ
39. หน้า ๔๙๕–๕๑๑ สังขารยมก - นิโรธวาร: ผสมกาล (ปิดนิโรธวาร) เทียบข้ามกาลของการดับ [หมายเหตุ: ไม่พบข้อความปิดวาร 'นิโรธวาร จบ' อย่างชัดเจนก่อนเปลี่ยนหัวข้อเป็นอุปปาทนิโรธวารที่หน้า ๕๑๑ ต่างจากรูปแบบมาตรฐานอื่น]
40. หน้า ๕๑๑–๕๒๗ สังขารยมก - ปวัตติวาร อุปปาทนิโรธวาร (ปิดวาร) ทดสอบคู่ 'กำลังเกิด' เทียบ 'กำลังดับ' ข้ามกัน คำตอบเป็น 'ไม่ใช่' เกือบทั้งหมดเพราะเกิด-ดับไม่เกิดพร้อมกัน กล่าวถึงปัจฉิมจิตเป็นเกณฑ์แบ่งขอบเขตในวารอนาคต ปิดท้าย 'อุปปาทนิโรธวาร จบ' หน้า ๕๒๗
41. หน้า ๕๒๘ สังขารยมก - ปริญญาวาร (ปิดสังขารยมก) หัวข้อว่าด้วยการกำหนดรู้กายสังขาร-วจีสังขาร สั้นมาก จบ 'ปริญญาวาร จบ' ซึ่งปิดสังขารยมกทั้งบท (หมวดที่ ๖/๑๐)
42. หน้า ๕๒๙–๕๓๐ อนุสยยมก - เริ่มต้น + อุปปัตติฏฐานวาร เริ่มยมกใหม่ (หมวดที่ ๗/๑๐) ว่าด้วยอนุสัย ๗ (กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย ภวราคานุสัย อวิชชานุสัย) พร้อมคำแปลบาลี-ไทยกำกับ จากนั้นวาร ๑.อุปปัตติฏฐานวาร ระบุที่ตั้ง(เวทนา/ธาตุ)ที่อนุสัยแต่ละตัวนอนเนื่องอยู่
43. หน้า ๕๓๐–๕๖๑ อนุสยยมก - มหาวาร ๑.อนุสยวาร: อนุโลม (บุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส) วิเคราะห์คู่อนุสัยที่นอนเนื่องแบบยืนยัน ไล่มูลกนัย ๑-๖ ทั้งระดับบุคคล โอกาส(เวทนา/ธาตุ) และผสมทั้งสอง มักอ้างพระอนาคามี/พระอรหันต์/ปุถุชนเป็นข้อยกเว้น
44. หน้า ๕๖๒–๕๙๓ อนุสยยมก - อนุสยวาร: ปฏิโลม (ปิดวาร) สลับเป็นฝ่ายปฏิเสธ (ไม่นอนเนื่อง) วิเคราะห์คู่อนุสัยแบบเดียวกัน ครบบุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส จบ 'ปฏิโลมในอนุสยวาร จบ' หน้า ๕๙๓
45. หน้า ๕๙๔–๖๒๓ อนุสยยมก - ๒.สานุสยวาร: อนุโลม (ยังมีอนุสัย) เปลี่ยนกรอบคำถามเป็นเชิงบวก 'ยังมีอนุสัย' ทดสอบว่าบุคคลที่ยังมีอนุสัยหนึ่งจำเป็นต้องยังมีอนุสัยคู่อื่นหรือไม่ ครบบุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส จบ 'อนุโลมในสานุสยวาร จบ' หน้า ๖๒๓
46. หน้า ๖๒๓–๖๕๖ อนุสยยมก - สานุสยวาร: ปฏิโลม (ปิดวาร) พลิกขั้วกลับเป็นปฏิเสธ 'ไม่มีอนุสัย' ทดสอบว่าบุคคลไม่มีอนุสัยหนึ่งไม่มีอนุสัยคู่อื่นด้วยหรือไม่ อรหันต์ไม่มีอนุสัยใดเลยเสมอ จบ 'สานุสยวาร จบ' หน้า ๖๕๖ ปิดวรรคใหญ่ที่ ๒
47. หน้า ๖๕๖–๖๘๐ อนุสยยมก - ๓.ปชหนวาร: อนุโลม (การละอนุสัย) เปิดวรรคใหญ่ที่ ๓ ว่าด้วยการละอนุสัย ถามเชิงบวก 'ผู้ใดละอนุสัย A ผู้นั้นก็ละอนุสัย B ด้วยหรือไม่' คำตอบส่วนใหญ่เป็น 'ไม่ใช่' หรือ 'ละเฉพาะอนุสัยที่ตั้งอยู่ในที่เดียวกัน' สะท้อนว่าอนุสัยแต่ละคู่ถูกละคนละขั้นมรรค จบ 'อนุโลมในปชหนวาร จบ' หน้า ๖๘๐
48. หน้า ๖๘๐–๗๑๖ อนุสยยมก - ปชหนวาร: ปฏิโลม (ปิดวาร) ฝ่ายปฏิเสธ 'ผู้ใดไม่ใช่ละอนุสัย A ผู้นั้นก็ไม่ใช่ละอนุสัย B หรือไม่' อ้างอิงบุคคลละเอียดตามมรรคที่กำลังบรรลุ (ผู้พร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค/อนาคามิมรรค, บุคคลที่ ๘) จบ 'ปฏิโลมในปชหนวาร จบ' หน้า ๗๑๖ ปิดวรรคใหญ่ที่ ๓
49. หน้า ๗๑๖–๗๔๐ อนุสยยมก - ๔.ปริญญาวาร: อนุโลม (การกำหนดรู้อนุสัย) เปิดวรรคใหม่ว่าด้วยการ 'กำหนดรู้' อนุสัย ถามเชิงบวกว่าผู้กำหนดรู้อนุสัยหนึ่งกำหนดรู้อนุสัยคู่อื่นด้วยหรือไม่ ครบบุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส คำตอบมีลักษณะตรงไปตรงมาชัดกว่าปชหนวาร จบ 'อนุโลมในปริญญาวาร จบ' หน้า ๗๔๐
50. หน้า ๗๔๐–๗๗๘ อนุสยยมก - ปริญญาวาร: ปฏิโลม (ปิดวาร) ฝ่ายปฏิเสธของการกำหนดรู้ ครบบุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส มีสูตรตอบ 'ไม่ควรกล่าวว่า...ได้แล้ว หรือ ไม่ได้แล้ว' เมื่อคู่อนุสัยที่เทียบกันเกิดในภูมิที่แยกขาดจากกัน จบ 'ปฏิโลมในปริญญาวาร จบ' หน้า ๗๗๘ ปิดวรรคใหญ่ที่ ๔
51. หน้า ๗๗๙–๘๐๖ อนุสยยมก - ๕.ปหีนวาร: อนุโลม (การละได้แล้ว) เปิดวรรคใหม่ '๕.ปหีนวาร' ว่าด้วยการ 'ละได้แล้ว' ถามเชิงบวก อ้างอิงพระอนาคามีและพระอรหันต์เป็นจุดแบ่งหลัก (เช่น อนาคามีละกามราคานุสัย/ปฏิฆานุสัยได้ แต่ยังไม่ละมานานุสัย/อวิชชานุสัยซึ่งอรหันต์เท่านั้นละได้) ครบบุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส
52. หน้า ๘๐๗–๘๓๖ อนุสยยมก - ปหีนวาร: ปฏิโลม (ปิดวาร) ฝ่ายปฏิเสธของการละ ครบบุคคล/โอกาส/ปุคคโลกาส จบด้วยคำปิดสามชั้น 'ฉักกมูลกนัย จบ / ปฏิโลมในปหีนวาร จบ / ปหีนวาร จบ' หน้า ๘๓๖ ปิดวรรคใหญ่ที่ ๕
53. หน้า ๘๓๖–๘๓๗ อนุสยยมก - ๖.อุปปัชชหนวาร วรรคสั้นมาก มีเพียง ๒ สูตรตัวอย่าง ถามเรื่อง 'การเกิดขึ้น' (ตรงข้ามการละ) ของอนุสัยคู่ต่างๆ ทั้งยืนยันและปฏิเสธ ปิดด้วยคำสั่งย่อ '(พึงขยายความให้พิสดาร)' แล้วปิดวาร 'อุปปัชชนวาร จบ'
54. หน้า ๘๓๗–๘๔๕ อนุสยยมก - ๗.ธาตุปุจฉาวาร เปลี่ยนหัวข้อทั้งหมดเป็นคำถามเชิงนับจำนวน: 'บุคคลจุติจาก/ไม่จุติจากธาตุหนึ่ง แล้วอุบัติ/ไม่อุบัติในธาตุหนึ่ง มีอนุสัยนอนเนื่องเท่าไร' ครอบคลุม ๙ มูลกนัยตามคู่ธาตุ (กามธาตุ รูปธาตุ อรูปธาตุ และผสม) เป็นชุดคำถามล้วน ยังไม่มีคำตอบตัวเลข
55. หน้า ๘๔๕–๘๕๔ อนุสยยมก - ๗.ธาตุวิสัชชนาวาร (ปิดอนุสยยมกและปิดเล่ม ๓๘) ให้คำตอบเชิงตัวเลขของคำถามในธาตุปุจฉาวาร ครบ ๙ มูลกนัยเดียวกัน คำตอบเป็นรูปแบบ 'บางคนมีอนุสัย ๗/๕/๓ นอนเนื่อง' หรือ 'เป็นไปไม่ได้' (เช่น จุติจากอรูปธาตุแล้วอุบัติในรูปธาตุ) หน้า ๘๕๔ (หน้าสุดท้ายของเล่ม) จบด้วยคำปิดสามชั้น 'นกามนรูปธาตุมูลกนัย จบ / ธาตุวิสัชชนาวาร จบ / อนุสยยมกที่ ๗ จบ' ปิดยมกทั้งหมดอย่างสมบูรณ์ — ยืนยันว่าเล่ม ๓๘ (ภาค ๑) ครอบคลุมยมกที่ ๑-๗ จบครบไม่มีการตัดขาด ส่วนยมกที่ ๘-๑๐ (จิตตยมก ธัมมยมก อินทรียยมก) จะอยู่ในเล่ม ๓๙ (ภาค ๒)