ปัฏฐาน ภาค ๒

ฉบับหลวง · พระอภิธรรมปิฎก · เล่มที่ ๔๑ · ๖๗๔ หน้า

สรุปโดย AI จากเนื้อหาทั้งเล่ม (๕๙ หัวข้อ) — คลิกเพื่อไปยังหน้าเริ่มต้นของหัวข้อนั้น

หน้า ๑–๒๓ วิตักกัตติกะ ปฏิจจวาร: เหตุ อารัมมณ และวิปปยุตตปัจจัย (อนุโลม) เริ่มเล่ม ๔๑ ทันทีที่ติกะที่ ๖ วิตักกัตติกะ (ธรรมมีทั้งวิตกวิจาร/ไม่มีวิตกมีแต่วิจาร/ไม่มีทั้งวิตกวิจาร) โดยไม่มีมาติกาหรือคำนำใดๆ ปฏิจจวารเขียนเนื้อความเต็มสำหรับเหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัยเท่านั้น จากนั้นมีข้อสังเกตว่าปัจจัยที่เหลือพึงจำแนกโดยวิธีเดียวกัน แต่วิปปยุตตปัจจัยยังคงได้รับเนื้อความเต็มเพราะซับซ้อนด้วยเรื่องรูปธรรม (จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูป หทยวัตถุ) ปิดท้ายฝ่ายอนุโลมด้วย "อนุโลมปัฏฐาน จบ" ที่หน้า ๒๓
หน้า ๒๓–๓๙ วิตักกัตติกะ ปฏิจจวาร: ปัจจนียปัฏฐาน (ฝ่ายปฏิเสธ) และจบวาร ดำเนินปฏิจจวารต่อด้วยปัจจนียปัฏฐาน ฝ่ายปฏิเสธ ซึ่งมีเนื้อหาเฉพาะของติกะนี้ เช่น อเหตุกปฏิสนธิและอรูปภูมิ ปิดท้ายด้วย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๓๙
หน้า ๓๙–๕๐ วิตักกัตติกะ: สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร สหชาตวารสั้นเพียงบรรทัดเดียว ("แม้สหชาตวาร ก็พึงแจกเช่นเดียวกับปฏิจจวาร") ตามด้วยปัจจยวารซึ่งเริ่มเนื้อความใหม่แต่อ้างอิงการนับกลับไปยังกุสลัตติกะ ส่วนนิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวารถูกย่อรวบรัดด้วยถ้อยคำ "คลุกเคล้ากับ" จนถึงหน้า ๕๐ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาวาร
หน้า ๕๐–๖๖ วิตักกัตติกะ ปัญหาวาร: เหตุ อารัมมณ (ตัวอย่างทาน-ศีล-ฌาน-วิปัสสนา-อภิญญา) และอธิปติปัจจัย เข้าสู่ปัญหาวาร ส่วนที่ใหญ่ที่สุดของติกะ เริ่มด้วยเหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัยซึ่งมีตัวอย่างเนื้อหาสมบูรณ์ เช่น ลำดับทาน-ศีล-อุโบสถ-ฌาน-วิปัสสนา-อภิญญา ตามด้วยอธิปติปัจจัย
หน้า ๖๖–๘๙ วิตักกัตติกะ ปัญหาวาร: อนันตร สมนันตร สหชาต และอัญญมัญญปัจจัย ดำเนินปัญหาวารต่อด้วยอนันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัย สหชาตปัจจัย และอัญญมัญญปัจจัยตามลำดับ
หน้า ๘๙–๑๐๙ วิตักกัตติกะ ปัญหาวาร: นิสสย อุปนิสสย (ตัวอย่างศีลธรรม) ปุเรชาต ปัจฉาชาต และอาเสวนปัจจัย ครอบคลุมนิสสยปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัยซึ่งมีตัวอย่างศีลธรรมที่หลากหลาย เช่น การฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ เทียบกับทาน แล้วต่อด้วยปุเรชาตปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัย และอาเสวนปัจจัยซึ่งมีตัวอย่างลำดับฌาน-อภิญญา-มรรค
หน้า ๑๐๙–๑๒๐ วิตักกัตติกะ ปัญหาวาร: กัมมปัจจัย และเริ่มการนับแบบมูลกนัย (วิปาก อาหาร อินทริย ฌาน มัคค) จบเนื้อความบรรยายด้วยกัมมปัจจัย จากนั้นเริ่มเข้าสู่รูปแบบการนับจำนวนวาระแบบมูลกนัยตั้งแต่วิปากปัจจัยเป็นต้นไป ผ่านอาหาร อินทริย ฌาน และมัคคปัจจัย
หน้า ๑๒๐–๑๔๓ วิตักกัตติกะ ปัญหาวาร: สัมปยุตต วิปปยุตต อัตถิปัจจัย และการนับ ๔ แนวปิดติกะ นับจำนวนวาระของสัมปยุตตปัจจัย วิปปยุตตปัจจัย อัตถิปัจจัยและปัจจัยที่เหลือ จนครบการนับมาตรฐาน ๔ แนว (อนุโลม→ปัจจนียะ→อนุโลมปัจจนียะ→ปัจจนียานุโลม) ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "วิตักกัตติกะ ที่ ๖ จบ" กลางหน้า ๑๔๓ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของปีติตติกะ ติกะที่ ๗
หน้า ๑๔๓–๑๕๒ ปีติตติกะ: ปฏิจจวาร และวารคั่นกลางทั้ง ๕ เริ่มปีติตติกะ ติกะที่ ๗ (ธรรมสัมปยุตด้วยปีติ/สุข/อุเบกขา) ทันทีในหน้า ๑๔๓ ปฏิจจวารเขียนเนื้อความเต็มเฉพาะเหตุปัจจัยก่อนอ้างอิงการนับกลับไปยังมาติกา ปิดท้าย "ปฏิจจวาร จบ" แล้วยุบวารคั่นกลางทั้ง ๕ (สหชาต ปัจจย นิสสย สังสัฏฐ สัมปยุตตวาร) เป็นประโยคเดียว "...เหมือนกับ ปฏิจจวาร" ไม่มีเนื้อความแยกเลย จบที่หน้า ๑๕๒
หน้า ๑๕๒–๑๗๒ ปีติตติกะ ปัญหาวาร: เหตุ อธิปติ และอารัมมณปัจจัย (อุปนิสสยปัจจัยตัวอย่างบุคคลหลากหลาย) เข้าสู่ปัญหาวารซึ่งเขียนเนื้อความเต็มด้วยตนเองเพราะตัวอย่างเจาะจงเฉพาะเวทนา-ปีติ ครอบคลุมเหตุปัจจัย อธิปติปัจจัย และอารัมมณปัจจัยที่ขยายยาวมาก รวมถึงอุปนิสสยปัจจัยซึ่งมีตัวอย่างบุคคลหลากหลายประเภทอ้างอิงศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ และปัญญาเป็นอุปนิสสัย
หน้า ๑๗๒–๑๘๑ ปีติตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจัยที่เหลือ และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อจนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระครบ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "ปีติตติกะ ที่ ๗ จบ" กลางหน้า ๑๘๑ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของทัสสนัตติกะ ติกะที่ ๘
หน้า ๑๘๑–๑๙๔ ทัสสนัตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มทัสสนัตติกะ ติกะที่ ๘ (ธรรมที่พึงละด้วยทัสสนะ/ภาวนา/ไม่พึงละด้วยทั้งสอง) ทันทีในหน้า ๑๘๑ ด้วยปฏิจจวารเนื้อความเต็ม พร้อมการนับ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้าย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๑๙๔
หน้า ๑๙๔–๒๑๓ ทัสสนัตติกะ: สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร สหชาตวารสั้นมาก ตามด้วยปัจจยวารซึ่งเขียนเนื้อความเต็มใหม่ ปิดท้าย "ปัจจยวาร จบ" ที่หน้า ๒๐๘ จากนั้นนิสสยวารย่อรวบรัด ส่วนสังสัฏฐวารมีเนื้อความจริง ปิดท้าย "สังสัฏฐวาร จบ" ที่หน้า ๒๑๒ และสัมปยุตตวารย่อรวบรัดจบที่หน้า ๒๑๓
หน้า ๒๑๓–๒๓๒ ทัสสนัตติกะ ปัญหาวาร: เหตุ อารัมมณ อธิปติ (รวมนิพพาน) อนันตร และอุปนิสสยปัจจัย (ตัวอย่างศีลธรรม) เข้าสู่ปัญหาวารด้วยเหตุปัจจัย อารัมมณปัจจัย (ตัวอย่างราคะ ทิฏฐิ วิจิกิจฉา และอภิญญา) อธิปติปัจจัย (รวมนิพพานเป็นอารัมมณาธิปติแก่โคตรภู โวทาน มรรค ผล) อนันตรปัจจัย และอุปนิสสยปัจจัยซึ่งมีตัวอย่างศีลธรรมมาก เช่น ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ทำสังฆเภท เทียบกับทาน ศีล สมาบัติ
หน้า ๒๓๒–๒๔๒ ทัสสนัตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจัยที่เหลือ และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อด้วยปุเรชาต ปัจฉาชาต อาเสวน กัมม และปัจจัยที่เหลือซึ่งถูกย่อรวบรัดมากขึ้นเรื่อยๆ ก่อนนับจำนวนวาระ ๔ แนว ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "ทัสสนัตติกะ ที่ ๘ จบ" กลางหน้า ๒๔๒ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ ติกะที่ ๙
หน้า ๒๔๒–๒๕๙ ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มติกะที่ ๙ ทันทีในหน้า ๒๔๒ ซึ่งเป็นตัวแปรที่ลึกซึ้งกว่าติกะที่ ๘ โดยว่าด้วยธรรมที่มี "เหตุ" อันพึงละด้วยทัสสนะ/ภาวนา (ใช้โมหะสหคตด้วยวิจิกิจฉา/อุทธัจจะเป็นตัวอย่างหลัก) ปฏิจจวารเขียนเนื้อความเต็มพร้อมการนับ ๔ แนว ปิดท้าย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๒๕๙
หน้า ๒๕๙–๒๗๘ ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ: ปัจจยวาร (รวมวิปปยุตตปัจจัยเรื่องหทยวัตถุ) ปัจจยวารเขียนเนื้อความเต็มใหม่ รวมส่วนวิปปยุตตปัจจัยที่ขยายยาวเป็นพิเศษเกี่ยวกับหทยวัตถุ พร้อมการนับ ๔ แนว ปิดท้าย "ปัจจยวาร จบ" ที่หน้า ๒๗๘
หน้า ๒๗๘–๒๘๕ ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ: นิสสยวาร และสังสัฏฐวาร นิสสยวารย่อรวบรัดอ้างอิงปัจจยวาร ส่วนสังสัฏฐวารมีเนื้อความจริงว่าด้วยความคลุกเคล้ากัน พร้อมการนับ ๔ แนว ปิดท้ายที่หน้า ๒๘๕ ก่อนสัมปยุตตวารซึ่งย่อรวบรัดอ้างอิงสังสัฏฐวารทันที
หน้า ๒๘๕–๓๑๓ ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ ปัญหาวาร: เหตุ อุปนิสสยปัจจัย (ตัวอย่างศีลธรรม) และปัจจัยตามลำดับจนถึงอัตถิปัจจัย ปัญหาวารเขียนเนื้อความเต็มตั้งแต่เหตุปัจจัย อุปนิสสยปัจจัย (ตัวอย่างศีลธรรม) ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาเสวน กัมม วิปาก อาหาร อินทริย จนถึงอัตถิปัจจัยซึ่งเป็นส่วนที่ยาวที่สุดของปัจจัยเดี่ยวในติกะนี้
หน้า ๓๑๓–๓๒๐ ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ ปัญหาวาร: การนับ ๔ แนวปิดติกะ นับจำนวนวาระครบ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ ที่ ๙ จบ" กลางหน้า ๓๒๐ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของอาจยคามิตติกะ ติกะที่ ๑๐
หน้า ๓๒๐–๓๒๙ อาจยคามิตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มติกะที่ ๑๐ ทันทีในหน้า ๓๒๐ (ธรรมที่เป็นเหตุสั่งสมภพ/นำไปสู่ความเสื่อม/ไม่ใช่ทั้งสอง) ด้วยปฏิจจวารเนื้อความเต็มพร้อมการนับ ๔ แนว ปิดท้าย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๓๒๙
หน้า ๓๒๙–๓๔๖ อาจยคามิตติกะ: ปัจจยวาร นิสสยวาร และสังสัฏฐวาร ปัจจยวารเขียนเนื้อความเต็มใหม่และขยายจำนวนวาระมากกว่าปฏิจจวาร (เช่น เหตุปัจจัยมี ๑๗ วาระ) เพราะเนื้อหาเรื่องหทยวัตถุและปฏิสนธิ ปิดท้าย "ปัจจยวาร จบบริบูรณ์" ที่หน้า ๓๔๑ จากนั้นนิสสยวารย่อรวบรัดและสังสัฏฐวารมีเนื้อความจริง ปิดท้าย "สังสัฏฐวาร จบ" ที่หน้า ๓๔๖
หน้า ๓๔๖–๓๖๐ อาจยคามิตติกะ ปัญหาวาร: เหตุ อารัมมณ อธิปติ อนันตร ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาเสวน และกัมมปัจจัย (ตัวอย่างเสขบุคคลและอรหันต์) ปัญหาวารเขียนเนื้อความเต็มพร้อมตัวอย่างชีวิตจริงมาก เช่น ทาน ศีล เสขบุคคลออกจากมรรคแล้วพิจารณามรรค อรหันต์พิจารณาผลและนิพพาน เจโตปริยญาณ และอภิญญา
หน้า ๓๖๐–๓๗๐ อาจยคามิตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจัยที่เหลือ และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อจนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "อาจยคามิตติกะ ที่ ๑๐ จบ" เป็นบรรทัดสุดท้ายของหน้า ๓๗๐ พอดี โดยเสกขัตติกะ ติกะที่ ๑๑ เริ่มต้นสะอาดที่หน้า ๓๗๑ ถัดไป (ไม่มีการแบ่งปันหน้า)
หน้า ๓๗๑–๓๘๐ เสกขัตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มติกะที่ ๑๑ สะอาดที่หน้า ๓๗๑ (พระเสขะ/พระอเสขะ/ผู้ไม่ใช่ทั้งสอง) ด้วยปฏิจจวารเนื้อความเต็มพร้อมการนับ ๔ แนว ปิดท้าย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๓๘๐
หน้า ๓๘๐–๓๙๒ เสกขัตติกะ: ปัจจยวาร และสังสัฏฐวาร ปัจจยวารเขียนเนื้อความเต็มใหม่ ปิดท้าย "ปัจจยวาร จบ" ที่หน้า ๓๘๘ จากนั้นนิสสยวารย่อรวบรัดและสังสัฏฐวารมีเนื้อความจริง ปิดท้าย "สังสัฏฐวาร จบ" ที่หน้า ๓๙๒ ก่อนสัมปยุตตวารย่อรวบรัด
หน้า ๓๙๒–๔๐๐ เสกขัตติกะ ปัญหาวาร: เหตุ อารัมมณ อธิปติ อนันตร และปุเรชาตปัจจัย (ตัวอย่างพระอริยะและนิพพาน) ปัญหาวารเขียนเนื้อความเต็มพร้อมตัวอย่างเฉพาะ เช่น พระอริยะออกจากมรรคแล้วพิจารณามรรคนั้น นิพพานเป็นอารัมมณปัจจัยแก่มรรคและผล และมรรคทั้ง ๔ ระดับเป็นอุปนิสสยปัจจัยแก่กันตามลำดับ
หน้า ๔๐๐–๔๑๒ เสกขัตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจัยที่เหลือ และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อจนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ / ปัญหาวาร จบ / เสกขัตติกะ ที่ ๑๑ จบ" เป็นบรรทัดสุดท้ายของหน้า ๔๑๒ พอดี โดยปริตตัตติกะ ติกะที่ ๑๒ เริ่มต้นสะอาดที่หน้า ๔๑๓ ถัดไป (ไม่มีการแบ่งปันหน้า)
หน้า ๔๑๓–๔๒๗ ปริตตัตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มติกะที่ ๑๒ สะอาดที่หน้า ๔๑๓ (ธรรมชั้นกามาวจร/รูปาวจร-อรูปาวจร/โลกุตตระ) ด้วยปฏิจจวารเนื้อความเต็มพร้อมการนับ ๔ แนว ปิดท้าย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๔๒๗
หน้า ๔๒๗–๔๔๐ ปริตตัตติกะ: ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร ปัจจยวารเขียนเนื้อความเต็มใหม่พร้อมการนับ ๔ แนว ปิดท้าย "ปัจจยวาร จบ" ที่หน้า ๔๓๕ จากนั้นนิสสยวารย่อรวบรัด สังสัฏฐวารมีเนื้อความจริง และสัมปยุตตวารย่อรวบรัด จนถึงหน้า ๔๔๐ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นสะอาดของปัญหาวาร
หน้า ๔๔๐–๔๕๕ ปริตตัตติกะ ปัญหาวาร: เหตุ อารัมมณ (ตัวอย่างปัจจเวกขณะฌาน-อภิญญา-มรรคผลนิพพาน) และอธิปติปัจจัย ปัญหาวารเริ่มสะอาดที่หน้า ๔๔๐ ด้วยเหตุปัจจัย และอารัมมณปัจจัยซึ่งขยายยาวมากด้วยตัวอย่างการปัจจเวกขณะฌาน อภิญญา และมรรคผลนิพพานอย่างครบชุด ตามด้วยอธิปติปัจจัย
หน้า ๔๕๕–๔๖๗ ปริตตัตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจัยที่เหลือ และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อจนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "ปริตตัตติกะที่ ๑๒ จบ" เป็นบรรทัดสุดท้ายของหน้า ๔๖๗ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของปริตตารัมมณัตติกะ ติกะที่ ๑๓
หน้า ๔๖๗–๔๗๓ ปริตตารัมมณัตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มติกะที่ ๑๓ ทันทีในหน้า ๔๖๗ (ธรรมที่มีอารมณ์เป็นชั้นกามาวจร/รูปาวจร-อรูปาวจร/โลกุตตระ - ต่างจากติกะที่ ๑๒ ตรงที่เน้นวัตถุอารมณ์ ไม่ใช่ตัวธรรมเอง) ด้วยปฏิจจวารเนื้อความเต็มพร้อมการนับ ๔ แนว ปิดท้าย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๔๗๓
หน้า ๔๗๓–๔๘๘ ปริตตารัมมณัตติกะ: วารคั่นกลางทั้ง ๕ และปัญหาวาร: อารัมมณปัจจัย (ตัวอย่างปัจจเวกขณะฌาน-อภิญญา-มรรคผลนิพพาน) อธิปติ และอนันตรปัจจัย วารคั่นกลางทั้ง ๕ (สหชาต ปัจจย นิสสย สังสัฏฐ สัมปยุตตวาร) ถูกยุบรวมเป็นประโยคเดียวไม่มีเนื้อความ จากนั้นปัญหาวารเริ่มทันทีในหน้าเดียวกันด้วยอารัมมณปัจจัยซึ่งมีตัวอย่างปัจจเวกขณะฌาน อภิญญา และมรรคผลนิพพาน ตามด้วยอธิปติปัจจัยและอนันตรปัจจัย
หน้า ๔๘๘–๔๙๑ ปริตตารัมมณัตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจัยที่เหลือ และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อ (สหชาต อุปนิสสย อาเสวน กัมม ฯลฯ) จนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "ปริตตารัมมณัตติกะที่ ๑๓ จบ" เป็นบรรทัดสุดท้ายของหน้า ๔๙๑ พอดี โดยหีนัตติกะ ติกะที่ ๑๔ เริ่มต้นสะอาดที่หน้า ๔๙๒ ถัดไป (ไม่มีการแบ่งปันหน้า - แก้ไขจากรายงานเดิมที่คาดว่าหน้า ๔๙๑ ถูกแบ่งปัน)
หน้า ๔๙๒ หีนัตติกะ: ทั้งติกะในหน้าเดียว (ย่อโดยอ้างอิงติกะอื่นทั้งหมด) ติกะที่ ๑๔ (ธรรมชั้นเลว/ปานกลาง/ประณีต) สั้นที่สุดในเล่ม เริ่มสะอาดที่หน้า ๔๙๒ ปฏิจจวารมีเพียงเนื้อความเปิดสั้นๆ สำหรับเหตุปัจจัยเท่านั้น (ข้อ [๑๖๒๗]-[๑๖๓๑]) ก่อนถูกตัดจบด้วยประโยคอ้างอิง "หีนัตติกะ พึงให้พิสดารเหมือนกับนสังกิลิฏฐัตติกะ พึงใส่ให้เต็ม" คือให้ขยายความตามแบบติกะนสังกิลิฏฐะ (ติกะปฏิเสธความเศร้าหมองจากเล่ม ๔๐) โดยไม่มีเนื้อหาอื่นใดเขียนไว้เลย ปิดท้าย "หีนัตติกะ ที่ ๑๔ จบ" ในหน้าเดียวกัน ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของมิจฉัตตติกะ ติกะที่ ๑๕
หน้า ๔๙๒–๔๙๘ มิจฉัตตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มติกะที่ ๑๕ ทันทีในหน้า ๔๙๒ ต่อจากหีนัตติกะ (ธรรมที่แน่นอนฝ่ายผิด/แน่นอนฝ่ายถูก/ไม่แน่นอน) คราวนี้ได้รับการขยายความเต็มรูปแบบ ไม่ย่อแบบติกะก่อนหน้า ปฏิจจวารเขียนเนื้อความเต็มพร้อมการนับ ๔ แนว
หน้า ๔๙๘–๕๐๗ มิจฉัตตติกะ: ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร ปัจจยวารเขียนเนื้อความเต็มใหม่ ปิดท้าย "ปัจจยาวาร จบ" ที่หน้า ๕๐๓ จากนั้นนิสสยวารย่อรวบรัด สังสัฏฐวารมีเนื้อความจริง และสัมปยุตตวารย่อรวบรัด จนถึงหน้า ๕๐๗
หน้า ๕๐๗–๕๑๗ มิจฉัตตติกะ ปัญหาวาร: เหตุ และปัจจัยตามลำดับ (ตัวอย่างอนันตริยกรรม ๕) ปัญหาวารเขียนเนื้อความเต็มเริ่มจากเหตุปัจจัย มีตัวอย่างสำคัญคืออนันตริยกรรม ๕ (มาตุฆาต ปิตุฆาต อรหันตฆาต โลหิตุปบาท และสังฆเภท) เป็นตัวอย่างของมิจฉัตตนิยตธรรม (ข้อ [๑๖๙๕])
หน้า ๕๑๗–๕๒๖ มิจฉัตตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจัยที่เหลือ และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อจนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "มิจฉัตตติกะที่ ๑๕ จบ" กลางหน้า ๕๒๖ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของมัคคารัมมณัตติกะ ติกะที่ ๑๖
หน้า ๕๒๖–๕๓๖ มัคคารัมมณัตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มติกะที่ ๑๖ ทันทีในหน้า ๕๒๖ (ธรรมมีมรรคเป็นอารมณ์/มีองค์มรรคเป็นเหตุ/มีมรรคเป็นอธิบดี) ปฏิจจวารเขียนเนื้อความเต็มไล่เรียงเหตุ อารัมมณ อธิปติ ปุเรชาต อาเสวน กัมม วิปาก มัคค วิปปยุตตปัจจัย เป็นต้น ปิดท้าย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๕๓๖
หน้า ๕๓๖–๕๔๕ มัคคารัมมณัตติกะ: วารคั่นกลางทั้ง ๕ และปัญหาวาร: เหตุ อารัมมณ (ตัวอย่างพระอริยะและเจโตปริยญาณ) และอธิปติปัจจัย (อารัมมณาธิปติ-สหชาตาธิปติ) วารคั่นกลางทั้ง ๕ ถูกยุบรวมเป็นประโยคเดียวไม่มีเนื้อความ จากนั้นปัญหาวารเริ่มทันทีด้วยเหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย (ตัวอย่างพระอริยะออกจากมรรคพร้อมเจโตปริยญาณ) ตามด้วยอธิปติปัจจัยซึ่งแยกอารัมมณาธิปติและสหชาตาธิปติชัดเจน
หน้า ๕๔๕–๕๕๓ มัคคารัมมณัตติกะ ปัญหาวาร: อุปนิสสยปัจจัย (มรรคขั้นต้นเป็นอุปนิสสัยแก่มรรคขั้นถัดไป) ปัจจัยที่เหลือ และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อด้วยอนันตร สมนันตร และอุปนิสสยปัจจัยซึ่งมีตัวอย่างปฐมมรรคเป็นอุปนิสสยปัจจัยแก่ทุติยมรรคตามลำดับ จนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ / ปัญหาวาร จบ / มัคคารัมมณัตติกะ ที่ ๑๖ จบ" เป็นบรรทัดสุดท้ายของหน้า ๕๕๓ พอดี โดยอุปปันนัตติกะ ติกะที่ ๑๗ เริ่มต้นสะอาดที่หน้า ๕๕๔ ถัดไป (ไม่มีการแบ่งปันหน้า)
หน้า ๕๕๔–๕๖๓ อุปปันนัตติกะ: ทั้งติกะ (มีเฉพาะปัญหาวาร ไม่มีวาระอื่นเลย) ติกะที่ ๑๗ (ธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว/ยังไม่เกิด/กำลังจะเกิด) มีโครงสร้างผิดปกติ คือไม่มีปฏิจจวารหรือวาระมาตรฐานอื่นใดเลย ข้อความกระโดดตรงไปที่ปัญหาวารทันที ครอบคลุมเหตุ อารัมมณ (พิจารณาจักขุที่เกิดแล้วจนเกิดราคะ/ทิฏฐิ) อธิปติ สหชาต (รวมปฏิสนธิและอสัญญสัตว์) อุปนิสสย (รวมฤดู โภชนะ เสนาสนะเป็นอุปนิสสัยแก่ฌาน) ปุเรชาต ปัจฉาชาต และปัจจัยที่เหลือจนครบ ๒๔ ปิดท้ายด้วยการนับ ๔ แนวและ "อุปันนัตติกะ ที่ ๑๗ จบ" กลางหน้า ๕๖๓ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของอตีตัตติกะ ติกะที่ ๑๘
หน้า ๕๖๓–๕๗๒ อตีตัตติกะ: ทั้งติกะ (มีเฉพาะปัญหาวาร ไม่มีวาระอื่นเลย) ติกะที่ ๑๘ (ธรรมที่เป็นอดีต/อนาคต/ปัจจุบัน โดยตัวธรรมเอง) มีโครงสร้างผิดปกติเช่นเดียวกับติกะที่ ๑๗ คือมีเฉพาะปัญหาวาร ไม่มีปฏิจจวารหรือวาระอื่น สั้นเพียง ๙ หน้า มีตัวอย่างอภิญญาหลากหลาย เช่น อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ และอนาคตังสญาณ รวมถึงนานักขณิกกัมมปัจจัย ปิดท้ายด้วยการนับ ๔ แนวและ "อตีตัตติกะ ที่ ๑๘ จบ" กลางหน้า ๕๗๒ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของอตีตารัมมณัตติกะ ติกะที่ ๑๙ ซึ่งกลับมามีปฏิจจวารตามปกติ
หน้า ๕๗๒–๕๗๖ อตีตารัมมณัตติกะ: ปฏิจจวาร เริ่มติกะที่ ๑๙ ทันทีในหน้า ๕๗๒ (ธรรมที่มีอารมณ์เป็นอดีต/อนาคต/ปัจจุบัน - มุมมองด้านญาณที่รู้อารมณ์ต่างจากติกะที่ ๑๘ ที่เป็นมุมมองด้านตัวธรรมเอง เชื่อมโยงกับข้อถกเถียงเรื่องกาลเวลาใน "สัพพัง อัตถิ" จากกถาวัตถุ เล่ม ๓๗) ปฏิจจวารเขียนเนื้อความเต็ม
หน้า ๕๗๖–๕๘๔ อตีตารัมมณัตติกะ: วารคั่นกลางทั้ง ๕ และปัญหาวาร: อารัมมณปัจจัย (ตัวอย่างญาณข้ามกาลเวลา) วารคั่นกลางทั้ง ๕ ถูกยุบรวมเป็นประโยคเดียวไม่มีเนื้อความ จากนั้นปัญหาวารเริ่มด้วยอารัมมณปัจจัยซึ่งเป็นส่วนที่ยาวและสำคัญที่สุด มีตัวอย่างญาณที่รู้อารมณ์ข้ามกาลเวลา เช่น ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ (รู้อดีต) อนาคตังสญาณ (รู้อนาคต) เจโตปริยญาณ (รู้ปัจจุบันแต่ก็รู้อดีต-อนาคตของผู้อื่นได้) และทิพยจักขุ-ทิพยโสต (รู้ได้ทั้ง ๓ กาล)
หน้า ๕๘๔–๕๙๓ อตีตารัมมณัตติกะ ปัญหาวาร: อธิปติ อนันตร อุปนิสสย (วิปัสสนาข้ามกาลเวลา) กัมมปัจจัย (นานักขณิกะ) และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อด้วยอธิปติ อนันตร อุปนิสสยปัจจัย (วิปัสสนาพิจารณาอนิจจัง-ทุกขัง-อนัตตาข้ามกาลเวลาเป็นอุปนิสสัยแก่กัน) และกัมมปัจจัยแบบนานักขณิกะครบทุกคู่กาลเวลา จนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ" และ "อตีตารัมมณัตติกะ ที่ ๑๙ จบ" กลางหน้า ๕๙๓ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของอัชฌัตตัตติกะ ติกะที่ ๒๐
หน้า ๕๙๓–๕๙๙ อัชฌัตตัตติกะ: ปฏิจจวาร (เนื้อหารูปธรรมเฉพาะ) เริ่มติกะที่ ๒๐ ทันทีในหน้า ๕๙๓ (ธรรมภายใน/ภายนอก/ทั้งภายในภายนอก) ปฏิจจวารเขียนเนื้อความเต็มพร้อมเนื้อหารูปธรรมเฉพาะที่หนาแน่น เช่น มหาภูตรูป จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูป อาหารสมุฏฐานรูป อุตุสมุฏฐานรูป และกรณีพิเศษอสัญญสัตว์
หน้า ๕๙๙–๖๑๐ อัชฌัตตัตติกะ: สหชาตวาร และปัจจยวาร: เหตุ อารัมมณ อธิปติ อนันตร สหชาต และนิสสยปัจจัย สหชาตวารย่อรวบรัดอ้างอิงปฏิจจวาร จากนั้นปัจจยวารเริ่มที่หน้า ๖๐๐ เขียนเนื้อความไล่เรียงเหตุ อารัมมณ อธิปติ อนันตร-สมนันตร สหชาต-อัญญมัญญ-นิสสยปัจจัยตามลำดับ
หน้า ๖๑๐–๖๑๘ อัชฌัตตัตติกะ ปัจจยวาร (ต่อ): อุปนิสสย ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาเสวน กัมม วิปาก และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัจจยวารต่อด้วยอุปนิสสย ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาเสวน กัมม วิปากปัจจัย (นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวารซึ่งคั่นกลางถูกอ้างอิงรวบรัดโดยไม่แยกเนื้อความชัดเจน) จนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ / ปัญหาวาร จบ / อัชฌัตตัตติกะ ที่ ๒๐ จบ" กลางหน้า ๖๑๘ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของอัชฌัตตารัมมณัตติกะ ติกะที่ ๒๑
หน้า ๖๑๘–๖๒๑ อัชฌัตตารัมมณัตติกะ: ปฏิจจวาร (ย่อ) เริ่มติกะที่ ๒๑ ทันทีในหน้า ๖๑๘ (ธรรมที่มีธรรมภายใน/ภายนอกเป็นอารมณ์) ปฏิจจวารสั้นกว่าติกะก่อนๆ มีเฉพาะเหตุปัจจัย ฝ่ายปฏิเสธ และการนับ
หน้า ๖๒๑–๖๒๗ อัชฌัตตารัมมณัตติกะ: วารคั่นกลางทั้ง ๕ และปัญหาวาร: เหตุและอารัมมณปัจจัย (ตัวอย่างอรูปฌานและอภิญญา) วารคั่นกลางทั้ง ๕ ถูกยุบรวมเป็นประโยคเดียวไม่มีเนื้อความ จากนั้นปัญหาวารเริ่มด้วยเหตุและอารัมมณปัจจัยซึ่งมีตัวอย่างอรูปฌาน (วิญญาณัญจายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ) อภิญญา (ทิพยจักขุ ทิพยโสต อิทธิวิธ เจโตปริยญาณ) และวิปัสสนาเป็นปกตูปนิสสยปัจจัยแก่ตนเอง
หน้า ๖๒๗–๖๓๒ อัชฌัตตารัมมณัตติกะ ปัญหาวาร: ปัจจัยที่เหลือ และการนับ ๔ แนวปิดติกะ ดำเนินปัญหาวารต่อจนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ แล้วนับจำนวนวาระ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้ายด้วย "ปัจจนียานุโลม จบ / ปัญหาวาร จบ / อัชฌัตตารัมมณัตติกะ ที่ ๒๑ จบ" กลางหน้า ๖๓๒ ซึ่งเป็นหน้าเดียวกับจุดเริ่มต้นของสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ ติกะที่ ๒๒ อันเป็นติกะสุดท้ายของอนุโลมติกปัฏฐานทั้งหมด
หน้า ๖๓๒–๖๔๓ สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ: ปฏิจจวาร เหตุปัจจัย (การผสมรูป-นามที่ซับซ้อนที่สุดในเล่ม) เริ่มติกะสุดท้ายของทั้ง ๒๒ ติกะ (รูปที่เห็นได้กระทบได้=รูปายตนะ / รูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้=เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะและปสาทรูป ๕ / รูปที่เห็นไม่ได้กระทบไม่ได้=รูปละเอียดที่เหลือรวมทั้งหทยวัตถุ บวกนามขันธ์ทั้งหมดและนิพพาน) ทันทีในหน้า ๖๓๒ ปฏิจจวารมีความซับซ้อนเชิงการผสมสูงที่สุดในเล่มเพราะเป็นการจำแนกรูปธรรม เฉพาะเหตุปัจจัยเพียงอย่างเดียวก็ครอบคลุมถึงหน้า ๖๓๘
หน้า ๖๔๓–๖๔๙ สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ ปฏิจจวาร: การนับ ๔ แนว และข้อจำกัดพิเศษของวารคั่นกลาง จบปฏิจจวารด้วยการนับ ๔ แนวมาตรฐาน ปิดท้าย "ปฏิจจวาร จบ" ที่หน้า ๖๔๙ พร้อมข้อสังเกตพิเศษเฉพาะติกะนี้ว่าสหชาตวาร ปัจจยวาร และนิสสยวารพึงทำเหมือนปฏิจจวาร แต่สังสัฏฐวารและสัมปยุตตวารพึงทำเฉพาะในอรูปภูมิเท่านั้น (ข้อจำกัดที่ไม่ปรากฏในติกะอื่น เพราะรูปธรรมไม่อาจคลุกเคล้าหรือสัมปยุตกันได้)
หน้า ๖๔๙–๖๖๐ สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ ปัญหาวาร: เหตุ อารัมมณ (ตัวอย่างทิพยจักขุ-ทิพยโสต-อภิญญา) อธิปติ อนันตร และสหชาตปัจจัย ปัญหาวารซึ่งเป็นส่วนสุดท้ายของเล่ม เริ่มด้วยเหตุปัจจัย อารัมมณปัจจัย (ตัวอย่างทิพยจักขุ ทิพยโสต และอภิญญาอื่นๆ) อธิปติ อนันตร และสหชาตปัจจัยตามลำดับ
หน้า ๖๖๐–๖๖๗ สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ ปัญหาวาร: อุปนิสสย ปุเรชาต ปัจฉาชาต อาเสวน กัมม วิปาก อาหาร อินทริย ฌาน มัคค สัมปยุตต วิปปยุตต อัตถิปัจจัย และปิดแนวอนุโลม ดำเนินปัญหาวารต่อจนครบปัจจัยทั้ง ๒๔ ปิดท้ายฝ่ายอนุโลมด้วย "อนุโลม จบ" ที่หน้า ๖๖๗
หน้า ๖๖๗–๖๗๔ สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ ปัญหาวาร: การนับ ๔ แนวปิดติกะ และโคโลฟอนปิดท้ายอนุโลมติกปัฏฐานทั้งหมด นับจำนวนวาระฝ่ายปัจจนียะ (ปิดที่หน้า ๖๗๑) อนุโลมปัจจนียะ (ปิดที่หน้า ๖๗๓) และปัจจนียานุโลม (ปิดที่หน้า ๖๗๔) ปิดท้ายด้วยโคโลฟอนสุดท้ายของอนุโลมติกปัฏฐานทั้งหมดซึ่งครอบคลุมทั้งเล่ม ๔๐ และเล่ม ๔๑ รวมกัน คือ "ปัจจนียานุโลม จบ / ปัญหาวาร จบ / สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ ที่ ๒๒ จบ / อนุโลมติกปัฏฐาน ภาคปลาย จบ" ที่หน้า ๖๗๔ อันเป็นหน้าสุดท้ายของเล่ม ๔๑