สมาธิ - สมาธิว่างจากราคะ โทสะ โมหะ อนิมิตฺตสมาธิ - สมาธิ ไม่มีราคะ โทสะ โมหะเป็นนิมิต อปฺปณิหิตสมาธิ๑- สมาธิหาราคะ โทสะ โมหะเป็นที่ตั้งมิได้ ด้วยเหตุนั้นในที่นี้ ท่านไม่ประสงค์เอา สมาธิเหล่านั้น.
บทว่า จตฺตาโร สติปฏฺานา - สติปัฏฐาน ๔ ได้แก่ กายานุ- ปัสสนาสติปัฏฐาน ๑ เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน ๑ จิตตานุปัสสนา สติปัฏฐาน ๒ ธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน ๑. พระโยคาวจรผู้กำหนด กาย โดยวิธี ๑๔ อย่าง ในส่วนเบื้องต้น พึงทราบว่า เป็นกายานุ- ปัสสนาสติปัฏฐาน.
พระโยคาวจรผู้กำหนดเวทนา โดยวิธี ๙ อย่าง พึงทราบว่า เป็นเวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน.
พระโยคาวจรผู้กำหนดจิต โดยวิธี ๑๖ อย่าง พึงทราบว่า เป็น จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน.
พระโยคาวจรผู้กำหนดธรรม โดยวิธี ๕ อย่าง พึงทราบว่า เป็นธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน.
ในที่นี้ท่านไม่ประสงค์เอาโลกุตรธรรม.
บทว่า ปญฺจงฺคิโก สมาธิ - สมาธิมีองค์ ๕ ได้แก่ สมาธิ
ในจตุตถฌาน. องค์ ๕ คือ ปีติผรณตา - ปีติซาบซ่าน ๑ สุขผรณตา
- ความสุขซาบซ่าน ๑ เจโตผรณตา - จิตซาบซ่าน ๑ อาโลกผรณตา - แสงสว่างแผ่ซ่าน ๑ ปัจจเวกขณนิมิต - การพิจารณาเป็นนิมิต ๑.
๑. ที. ปา. ๑๑/๒๒๘.