๘. ทุติยอุปาทาปริตัสสนาสูตร

ว่าด้วยความสะดุ้งเพราะถือมั่น สูตรที่ ๒

[๘] เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี

{๓๔}พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงความสะดุ้งเพราะถือมั่น และความไม่สะดุ้งเพราะไม่ถือมั่นแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ฯลฯ

ความสะดุ้งเพราะถือมั่น เป็นอย่างไร

คือ ปุถุชนในโลกนี้ผู้ไม่ได้สดับ พิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ รูปของเขาแปรผันเป็นอย่างอื่น เพราะรูปแปรผันและเป็น อย่างอื่น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงเกิดขึ้นแก่เขา

พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นของเรา ฯลฯ

พิจารณาเห็นสัญญาว่า ‘นั่นของเรา ฯลฯ

พิจารณาเห็นสังขารว่า ‘นั่นของเรา ฯลฯ

พิจารณาเห็นวิญญาณว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ วิญญาณของเขาแปรผันเป็นอย่างอื่น เพราะวิญญาณแปรผันและเป็นอย่างอื่น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงเกิดขึ้นแก่เขา

ภิกษุทั้งหลาย ความสะดุ้งเพราะถือมั่น เป็นอย่างนี้แล

{๓๕} ความไม่สะดุ้งเพราะไม่ถือมั่น เป็นอย่างไร

คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ผู้ได้สดับ พิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ รูปของอริยสาวกนั้นแปรผันเป็นอย่างอื่น เพราะรูปแปรผันและเป็นอย่างอื่น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึง ไม่เกิดขึ้นแก่อริยสาวกนั้น

พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ฯลฯ

พิจารณาเห็นสัญญาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ฯลฯ