๔. อินทริยกถา

ว่าด้วยอินทรีย์

๑. ปฐมสุตตันตนิทเทส

แสดงสูตรที่ ๑

{๔๒๓} [๑๘๔] ข้าพเจ้า (พระอานนท์) ได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิก- เศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมา ตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว พระผู้มีพระภาค จึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า

ภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้

{๔๒๔} อินทรีย์ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สัทธินทรีย์

(อินทรีย์คือศรัทธา)

๒. วิริยินทรีย์

(อินทรีย์คือวิริยะ)

๓. สตินทรีย์

(อินทรีย์คือสติ)

๔. สมาธินทรีย์

(อินทรีย์คือสมาธิ)

๕. ปัญญินทรีย์

(อินทรีย์คือปัญญา)

ภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้แล

[๑๘๕] อินทรีย์ ๕ ประการนี้ ย่อมหมดจดด้วยอาการเท่าไร

คือ อินทรีย์ ๕ ประการนี้ ย่อมหมดจดด้วยอาการ ๑๕ อย่าง ได้แก่

เมื่อบุคคลเว้นบุคคลผู้ไม่มีศรัทธา สมาคม คบหา นั่งใกล้บุคคลผู้มีศรัทธา (และ) พิจารณาพระสูตรที่เป็นเหตุนำมาซึ่งความเลื่อมใส สัทธินทรีย์ย่อมหมดจดด้วยอาการ ๓ อย่างนี้

เมื่อบุคคลเว้นบุคคลผู้เกียจคร้าน สมาคม คบหา นั่งใกล้บุคคลผู้มีความเพียร