ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส
ฉบับ มจร. · เล่ม ๓๐ · หน้า ๔๑๙ · ข้อ 127
เข้าสู่ระบบเพื่อคั่นหน้า

คำว่า ความเสรี ได้แก่ ความเสรี ๒ อย่าง คือ

๑. ธรรมเสรี

๒. บุคคลเสรี

ธรรมเสรี เป็นอย่างไร

คือ สติปัฏฐาน ๔ ฯลฯ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เรียกว่า ธรรมเสรี๑

บุคคลเสรี เป็นอย่างไร

คือ บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรมเสรีนี้ เรียกว่า บุคคลเสรี

คำว่า บุคคลเมื่อเพ่งเห็นการบวชอันให้ถึงความเสรีที่พวกคนพาลไม่มุ่งหวัง อธิบายว่า บุคคลเพ่งเห็น คือ แลเห็น มองดู เพ่งพินิจ พิจารณาธรรมอันให้ถึง ความเสรีอยู่ รวมความว่า บุคคลเมื่อเพ่งเห็นการบวชอันให้ถึงความเสรี ที่พวก คนพาลไม่มุ่งหวัง จึงประพฤติอยู่ผู้เดียว เหมือนนอแรด ด้วยเหตุนั้น พระปัจเจก- สัมพุทธเจ้าจึงกล่าวว่า

ในท่ามกลางสหาย ย่อมมีการปรึกษากันในเรื่องที่อยู่

เรื่องการดำรงตน เรื่องการไป เรื่องการเที่ยวจาริก

บุคคลเมื่อเพ่งเห็นการบวชอันให้ถึงความเสรี

ที่พวกคนพาลไม่มุ่งหวัง

จึงประพฤติอยู่ผู้เดียว เหมือนนอแรด

{๖๘๕}[๑๒๗] (พระปัจจเจกสัมพุทธเจ้ากล่าวว่า)

ในท่ามกลางสหาย ย่อมมีการเล่น มีความยินดี

และในบุตรก็ย่อมมีความรักอันไพบูลย์

บุคคลเมื่อรังเกียจความพลัดพรากจากสิ่งเป็นที่รัก

จึงประพฤติอยู่ผู้เดียว เหมือนนอแรด (๗)